نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آمموزشی تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 کروه تاریخ؛ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد؛ مشهد، ایران

3 گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

با روی کار آمدن شاهپور دوم ساسانی ( 379-309م) منازعات ساسانیان و رومی ها وارد مرحله جدیدی شد. سیاست شاهپور دوم در این دوره دستیابی به شهرهای ثروتمند سوریه بود. برای تحقق این هدف او سه بار در دهه 340 م. از طریق تصرف شهر نصیبین و عبور از بخش علیای رود فرات تلاش کرد وارد سوریه شود که هر سه بار ناکام برگشت. شاهپور دوم در سال 359م، به پیشنهاد آنتونیوس یکی از سرداران رومی، تصمیم گرفت این بار از بخش میانی رود فرات به طرف سوریه پیشروی کند که این بار هم مواجه با شکست شد. هدف از این پژوهش پاسخ به این سئوال اساسی است که چرا شاهپور دوم، برغم انتخاب تاکتیک جنگی جدید، یعنی حمله مستقیم به سوریه، در جنگ 359 م شکست خورد ؟ به نظر می رسد نامه سری پروکوپیوس، یکی از سفرای رومی در ایران که توانست مخفیانه برنامه جنگی شاهپور برای حمله مستقیم به سوریه را به اطلاع رومیان برساند، در این شکست نقش اساسی داشت. زیرا رومی ها پس از اطلاع از نقشه جنگی شاهپور دوم ، اقدامات مختلفی؛ از جمله تقویت دفاعی ساحل فرات، تخریب یا محافظت از پل های آن، عدم رویارویی مستقیم با سپاهیان شاهپورو حضور در قلاع دفاعی شهرها در بین‌النهرین، را در پیش گرفتند. با این استراتژی آنها موفق شدند تا با اقدامات بازدارنده، از پیشروی سپاهیان شاهپور در سوریه جلوگیری کنند. ازآنجاییکه تا کنون در باره نقش نامه سری پروکوپیوس در شکست شاهپور دوم در جنگ سال 359 م. پژوهش مستقلی انجام نشده است. لذا در این پژوهش تلاش شده است با تکیه بر منابع نوشتاری کهن رومی ، شواهد باستانشناسی و ارزیابی موقعیت جغرافیایی منطقه و با رویکرد تاریخی و روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی دلایل ناکامی حمله‌ی شاهپور دوم به سوریه و نقش نامه سری پروکوپیوس در این شکست به پردازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The role of Procopius's secret letter in the defeat of Shahpour II's attack against Syria in 359 AD

نویسندگان [English]

  • Ahmad Alhawwat 1
  • Mohammad - Taghi Imanpour 2
  • Pedram Jam 3

1 Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

2 Department of History, Faculty of Literature and Humanities,, Ferdowsi University of Mashhad,, Mashhad, , Iran

3 Department of History, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

چکیده [English]

With coming to power of Shahpour II (379-309 AD) Romans-Sasanians conflicts entered a new phase. Shahpour II's policy during this period was to gain access to the rich cities of Syria. To achieve his goal, he tried three times in the 340s to enter Syria through capturing the city of Nasibin and cross the upper Euphrates River. However, in 359 AD, at the suggestion of Antonius, one of the Roman generals, Shahpour II decided to advance directly to Syria from the middle of the Euphrates River, but he was defeated again. The purpose of this study is to answer the basic question why Shahpour II, despite choosing a new war tactic, namely a direct attack on Syria, was defeated in the war of 359 AD.

It seems that the secret letter of Procopius, one of the Roman ambassadors to Iran who was able to secretly inform the Romans of Shahpour's war plan, played a key role in this defeat.

Following the Romans' knowledge of Shahpour's decision to invade Syria, various measures were taken, including: Appropriate war tactics to counter the Shahpour corps, including strengthening the Euphrates coast defense and protecting its bridges, not confronting the Shahpour’s Corps directly; they also maintained their military power by stationing their troops in fortifications of the cities in Mesopotamia. With this strategy, they succeeded in preventing the advance of Shahpour's troops in Syria. Since no research has been conducted by scholars about the role of the Procopius secret letter in the defeat of Shahpour II , therefore, based on ancient Roman written sources, archaeological evidence and evaluation of the geographical location of the region, and with a historical approach and descriptive-analytical method to investigate the reasons for the failure of Shahpour II invasion of Syria and the role of Procopius in this defeat.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shahpour II
  • Sasanians
  • Antinous
  • Procopius
  • Syria