دانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823Historiografy of Abd al-Latif al-Baghdadi: Sample book Review of the Book ‘Al-Ifdda wa '1-Etebar’تاریخ نگاری عبداللطیف بغدادی: نمونهپژوهی کتاب الافادةوالاعتبار1302167910.22108/jhr.2017.21679FAاحمدبادکوبه هزاوهدانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهرانمعصومهآبانگاه ازگمیکارشناس ارشد تاریخ اسلام دانشگاه مذاهب اسلامیJournal Article20151121Abd al-Latif al-Baghdadi is a skillful Physician, biologist, researcher, historian and scientist that wrote his book ‘Al-Ifdda wa '1-Etebar’ based on these skills. This book, which is more known for the history of Egypt, is different from the other historical writings, irrespective of scientific value, is different from the other historical writings due to the particular method of the author in collecting information and setting the data. Undoubtedly, this is an important historical issue. The present article to study the dominant aspect of this book and the author's assessment of intelligence and historical method and the reality of his historiography as a Muslim, yet non-professional, historian. It seems that, Alafadh, rather than being a historical and geographical work, is a treatise on topics related to the history of medicine, biology and geology, which is, of course, the result of the author's field investigations. Since this work ignores the references to historical data, recording and capturing the views and hearings is the basis of the work of the writer, trusting on it needs more reflection.عبداللطیف بغدادی طبیب، زیستشناس، پژوهشگر، مورخ و حکیمی ذوفنون است که کتاب الافادةوالاعتبار را متأثر از همین مهارتهای خود تدوین کرده است. این کتاب که بیشتر در زمرﮤ تاریخهای محلی مصر شناخته شده است، صرفنظر از ارزش علمی، بهعلت برخورداری از روش خاص مؤلف در جمعآوری اطلاعات و تنظیم دادهها، با سایر نوشتههای تاریخی پیش و پس از خود متفاوت است. بیشک این مهم در پژوهشهای تاریخی مهم و درخور توجه است. نوشتار حاضر برآن است که با مطالعه وجوه غالب بر این کتاب و ارزیابی بینش و روش تاریخی مؤلف، واقعیت تاریخ نگاری وی را در جایگاه مورخی مسلمان و درعینحال غیرحرفهای نشان دهد. بهنظر میرسد که الافاده بیشتر از آنکه اثری تاریخی و جغرافیایی باشد، رسالهای در مباحث مربوط به تاریخ پزشکی، زیستشناسی و زمینشناسی است که البته دستاورد پژوهش و تفحص میدانی مؤلف است. ازآنجاکه در این اثر، از ذکر مراجع دادههای تاریخی غفلت شده است و ثبت و ضبط دیدهها و شنیدهها اساس کار تألیف بوده است، اعتماد و استناد بدانها مستلزم تأمل و دقت نظر بیشتری است. https://jhr.ui.ac.ir/article_21679_bd37a02dfe6810d8bbc1be408f6fa048.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823A Comparative Analysis of the Views of Qom & Nishapur Imams' Sahabeh about Imamateتحلیل مقایسهای دیدگاههای اصحاب نیشابوری و قمی ائمه(ع) در باب امامت31502168010.22108/jhr.2017.21680FAمجیدصادقانیدانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه اصفهان، ایرانمحمدعلیچلونگراستاد تاریخ اسلام، دانشگاه اصفهان، ایرانمصطفیپیرمرادیاندانشیار تاریخ اسلام، دانشگاه اصفهان، ایرانمحسنصمدانیاندانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اصفهانJournal Article20160607During the late 2nd century, Qom and Nishabur were of most important cities which housed numerous Shi'a scholars who collected Imams' Hadiths. Although there were fundamental differences between the social textures of Imams Sahabeh regarding rationality and Hadiths, there were some similarities between the two thought courses, mostly named as "Moaredh Stream"[Contrast stream]. This stream of thought which could be said to belong to the Shi'a majority, believed in the relationship between Imams and angels and a sort of non-prophetic inspiration or revelation for Imams; however, it controverted any exaggeration and superiority and preponderance about them. On the other hand, marginal streams could be regarded as outcomes of Hisham ibn Hakam and Mofazzal bin Omar opinions which had some followers in both Qom and Nishabur. It seems Qom and Nishabur, despite all their dissimilarities and differences, got to similar upshots regarding Imamate. Three thought lines were present in both cities: first that of the majority supported by the city scientific scholars and Faqihs, second, Hisham Hakam viewpoint and third, Mofazzal bin Omar standpoint.دو شهر قم و نیشابور ازجمله حوزههای مهمی بودند که از نیمه دوم قرن دوم به بعد و پس از افول حوزه کوفه، جمع کثیری از محدثان و اصحاب شیعی را در خود جای دادند. این دو مرکز در ترکیب اجتماعی صحابه ساکن آنها، جهتگیریهای عقلگراییحدیثگرایی و ارتباط و تعامل با دیگر فرق اسلامی تفاوتهای بسیاری داشتند؛ اما در باب مسائل مربوط به امامت، جریانهای مشابهی در هر دو شهر وجود داشت. این دو شهر باوجود تمام تفاوتها و اختلافهای بنیادینی که داشتند، درنهایت در باب امامت به نتایج مشابهی رسیدند و در هر دوی آنها سه دیدگاه فکری حضور داشت: دیدگاه معروف به جریان اکثریت که رؤسای علمی شهر از آن حمایت میکردند، دیدگاههای پیروان هشامبنحکم و دیدگاههای پیروان مفضلبنعمر.<br /> این مقاله برآن است تا با بررسی تطورات تاریخ فکری امامت در قم و نیشابور، ضمن مقایسه آنها با یکدیگر، جریانهای حاضر در آن دو را در دوره حضور ائمه(ع) تا سال 260ق/874م بررسی کند. https://jhr.ui.ac.ir/article_21680_386276a59c22032edd1e7b10971d3910.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823Effective Factors in the Promotion of Political and Social Status of the Twelver Shiites in Iran during Seljuk Periodعوامل موثر در ارتقاء جایگاه سیاسیاجتماعی شیعیان امامی در ایران دوره سلجوقی51662169210.22108/jhr.2017.21692FAمحمدرضابارانیاستادیار و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه الزهرا (س)، ایرانسید ابوالفضلرضویدانشیار گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی، ایرانهدایتنادریاندانشجوی دکتری دانشگاه مذاهب اسلامی، ایرانJournal Article20150524Sunni-Seljuk's empowerment splited the social and political relations among Shias and Sunnis, but this did not destroy their social basis and their intellectual power. The gradual integration of Seljuk's ruling system with Islamic-Iranian traditions put them in the right direction. More importantly, Twelver Shiites showed its true identity and paved the ground for their influence in the government and the society. The political and social conduct of Twelver Shiites, and their utilization of their principles had a significant contribution in this regard. <br />Twelver Shiites enjoying the status of Naghibs, praise singers, influential ministers, and using the strategic principle of Taqiya (=reservation, prudence) tried to keep the identity of their group in this incompatible context. The results of using this approach was the strengthening of the influence of Shiites in the final period of Seljuk Empire, and paving the ground for its effectiveness in Khwarazmian, Mongols, and Ilkhanid dynasties. In this regard, the present study, using a descriptive-analytical method, aims at investigating effective factors in the promotion of political and social status of the Twelver Shiites in Iran during Seljuk period.قدرتگیری سلجوقیان سنی مذهب، موقعیت سیاسیاجتماعی شیعیان را دچار گسست کرد؛ اما پایگاه اجتماعی و توان فکریفرهنگی آنان را از بین نبرد. بهتدریج که ساختار حکومت سلجوقی به سبب تلفیق با سنن ایرانیاسلامی در مسیر درست قرار گرفت و مهمتر اینکه شیعه امامیه هویت و ماهیت متفاوت خود را نشان داد، زمینه برای نفوذ آنان در جامعه و حکومت هموار شد. سلوک سیاسی و اجتماعی شیعیان امامی و بهرهگیری موثر شیعیان از اصول اعتقادی خویش، در این جهت سهم موثر داشت.<br /> شیعیان امامی با بهرهگیری از جایگاه نقیبان، منقبتخوانان، وزیران دارای نفوذ و با استفاده از اصل راهبردی تقیه در جهت حفظ و تداوم هویت گروهی خود کوشیدند و در این بستر ناسازگار با رویکرد مذهبی خود، برای پیشرفت پایگاه سیاسی و اجتماعی شیعه تلاش کردند. نتیجه این رویکرد و بهرهگیری از این راهکارها، تقویت نفوذ شیعیان در دورههای پایانی فرمانروایی سلجوقیان بود که زمینه را برای اثربخشی شیعیان در دوره خوارزمشاهیان و مغولان و ایلخانان در ایران فراهم کرد. در همین راستا، مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی جایگاه سیاسیاجتماعی شیعیان امامی را در عهد فرمانروایی سلجوقیان واکاوی و عوامل موثر در این مهم را به عنوان دورهای تاثیرگذار در سیر تحول جایگاه امامیه در تاریخ ایران بررسی میکند.<br /> https://jhr.ui.ac.ir/article_21692_e32e5beeafca6711098c2118fc93f71c.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823Cultural Bases of Jess Castle and Kenesht Majosan in Islamic Early Centuriesپایگاه فرهنگی قلعه جص و کنشت مجوسان در سدههای نخستین اسلامی67872177810.22108/jhr.2017.21778FAحسینسپیدنامهدانشجوی دکتری باستانشناسی دانشگاه هنر اصفهاناحمدصالحی کاخکیدانشیار باستانشناسی دانشگاه هنر اصفهانحشمت اللهسپه ونددانشآموخته کارشناسیارشد تاریخ دانشگاه آزاد تهران مرکزیJournal Article20151210With entering Islam to Iran, the pre-Islamic culture and history was preserved by some Iranian groups that loved knowledge and that were lived in west of Kohgilouyeh and east of Arjan around Jess castle. The purpose of this study is to investigate the scientific and cultural status of Jess castle. It had an important role in maintaining history of pre-Islamic kings, Iranian costoms and Zoroaster’s science, and is one of most important occupied castles by Nezari Ismaeilies in 5th century. In this study, it has been tried to answer two fundamental questions. Firstly, what is the exact situation of Jess castle and Kenesht Majosans of Arjan? And secondly, what was the situation of Jess castle in cultural and scientific history of Iran? The method of investigation was historical-analytical and the conclusions of the study were drawn by field investigation and librarian study and with the use of archeological, linguistical data and ancient written sources. Jess castle, which is called "dez castle" by residents of the region, had been the place of maintenance and teaching of historical and scientific books of Iran (especially kings of pre-Islamic period). Strategical situation of this region such as occurance on the road of Arjan to Isfahan, and existence of Zoroaster’s groups around the castle are most important reasons of being occupied by Esmaeilies. Around this castle, there is Kenesht Majosan that its place is buildings called "se gonbadan", and these two places can be mentioned as "cultural and scientific bases".با ورود اسلام به ایران، فرهنگ و تاریخ پیش از اسلام را گروههایی از ایرانیان دانشدوست حفظ کردند که در باختر کهگیلویه و خاور ارجان، پیرامون قلعه جص میزیستند. بررسی قلعه جص و جایگاه علمی و فرهنگی آن از اهداف مهم این پژوهش است. قلعهای که براساس منابع تاریخی، در حفظ تاریخ پادشاهان پیش از اسلام و آدابورسوم ایرانی و علوم زرتشتی نقش مهمی داشت و از مهمترین قلعههای اشغالشده توسط اسماعیلیان نزاری در سده پنجم قمری بود. این پژوهش در پی پاسخ به دو پرسش اساسی است: 1. موقعیت دقیق قلعه جص و کنشت مجوسان ارجان کجاست؟ جایگاه قلعه جص در تاریخ علمی و فرهنگی ایران چگونه بوده است؟ روش پژوهش تاریخیتحلیلی است و نتایج پژوهش نیز از راه بررسی میدانی و مطالعات کتابخانهای، با بهرهبردن از دادههای باستانشناختی و زبانشناختی و منابع نوشتاری کهن به دست آمده است. قلعه یا دژ جص که امروزه ساکنان منطقه آن را قلعه دِز مینامند، در آغاز دوران اسلامی محل نگهداشت و تدریس کتابهای علمی و تاریخی ایران، بهویژه پادشاهان پیش از اسلام، بوده است. موقعیت استراتژیک این قلعه که در مسیر ارتباطی اَرجان به اصفهان بود و وجود گروههای زرتشتی در پیرامون آن از مهمترین علتهای اشغال آن توسط اسماعیلیان بود. در نزدیکی این قلعه، کنشت مجوسان وجود داشت که باید محل این مکان را در بناهای موسوم به سهگنبدان دانست. از این دو مکان، یعنی قلعه جص و کنشت مجوسان، باید در حکم «پایگاهی علمی و فرهنگی» یاد کرد. https://jhr.ui.ac.ir/article_21778_5874ae9e9b3d790466e4825c5201bc37.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823Investigating the Theory of Minimal Hijab about Coverage in the Age of Ignorance and the Early Islamبررسی نظریه حجاب حداقلی دربارﺓ وضعیت پوشش در عصر جاهلیت و صدر اسلام891042177710.22108/jhr.2017.21777FAمحمدرضاشاه سناییدانشآموخته مقطع دکتری مدرسی معارف دانشگاه قرآن و حدیث، ایرانسید محمد کاظمطباطباییدانشیار گروه نهجالبلاغه دانشگاه قرآن و حدیث، ایرانJournal Article20160923The theory of minimal hijab is one of the theories about hijab. Proponents of this theory argue that nudity (especially in regard to sexual organs) was a normal issue among men and women before the Revelation. Despite this situation, the sacred Islamic law was only able to ask them not to go naked and the requirement for women to cover heads, necks and legs which was far from expected. In this paper, with the study of ancient and authentic literary and historical sources, especially the poetry of the poets of the Age of Ignorance, the status of women's cover in that age was examined. Also, the claims of supporters of ‘minimal hijab’ were evaluated. It was concluded that, contrary to their claims, the common belief of that age was to cover the body. The people of that age, especially women, used to cover different parts of their bodies even their hair by various sewn and unskilled clothes.نظرﻳﮥ حجاب حداقلی ازجمله نظریههای ارائهشده دربارﺓ حجاب شرعی است. طرفداران این نظریه مدعیاند که در فرهنگ عمومی و رایج قبل از بعثت، برهنگی حتی در ناحیه شرمگاه وجود داشته است؛ بهگونهایکه برای مردان و زنان آن عصر، این مسئله امری عادی بوده است و احساس بدی نیز بدان نداشتهاند. باوجود این وضعیت، شریعت مقدس اسلام تنها قادر بود که از آنها بخواهد برهنه راه نروند و الزام بانوان به پوشش موی سر و گردن و ساق پا در شریعت اسلام دور از انتظار است. در این مقاله با جستاری در منابع تاریخی و ادبی کهن و معتبر، بهویژه اشعار شاعران عصر جاهلیت، وضعیت پوشش بانوان در آن عصر بررسی شد؛ همچنین ادعاهای طرفداران حجاب حداقلی ارزیابی شد و چنین نتیجهگیری شد که برخلاف ادعای مطرحشده، فرهنگ رایج در آن عصر فرهنگ پوشش بوده است و مردمان آن عصر، بهویژه بانوان، برای پوشش قسمتهای مختلف خویش، حتی موی سر، از لباسهای دوخته و نادوخته متنوعی استفاده میکردند.https://jhr.ui.ac.ir/article_21777_61ed791bfaa637d741f6a8e944262cb0.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823The Survey of Sassanid Failure in Zouqar based on Theories of the Sociology of Warبررسی شکست ساسانیان در جنگ ذوقار با تکیه بر نظریههای جامعهشناسی جنگ1051162169810.22108/jhr.2017.21698FAمریمحسن پور هفشجانیدانشجوی دکتری تاریخ باستان، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایراناحمدکامرانی فراستادیار گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایرانسهیلاترابی فارسانیدانشیار گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایرانJournal Article20161210The sociology of war scrutinizes the war and the factors influencing it. The study reveals the causes and factors affecting the outbreak of war, the phenomenon of war and its consequences. The fall of the Sassanids in the Battle of Zouqar plays an important role in their subsequent defeats. Therefore, the sociological study of this failure and the subsequent failures of Iran from the Arabs, which led to the fall of the Sassanids, is significant. The strategy that the Arabs used in this war and in the shortest time to defeat the mighty Iranian army was in line with the sensitive situation of the weak armies in the asymmetrical wars against powerful armies. Techniques used by the Arabs were in line with the strategy of psychological ware, and inflicted a terrible blow on the Iranian Army and forced the Iranians to retreat. The study shows how Iranians, despite having a vast empire and resources and professional army, failed in an unequal war against an army that lacked equipment. This research, with a sociological approach, aimed at investigating the wars of Iran and Arabs, and in terms of its purpose, it is a scientific research and, in terms of the nature and method of work, is historical written in a descriptive-analytic way.جامعهشناسی جنگ با نگاهی موشکافانه، جنگ و عوامل ﺗﺄثیرگذار بر آن را بررسی میکند. این بررسی خود را در سطح علتها و عوامل ﺗﺄثیرگذار بر آغاز جنگ، پدیدﮤ جنگ و پیامدهای آن نمایان میکند. سقوط ساسانیان در جنگ ذوقار، در شکستهای بعدی آنها نقش مهمی داشت؛ بنابراین، بررسی جامعهشناختی این شکست و شکستهای بعدی ایران از اعراب که به سقوط ساسانیان منجر شد، اهمیت چشمگیری مییابد. استراتژیی که اعراب در این جنگ و در فرصت اندک برای شکست سپاه قدرتمند ایران به کار بردند، منطبق بر وضع حساس ارتشهای ضعیفی بود که در جنگهای نامتقارن در مقابل ارتشهای قدرتمند قرار میگیرند. تاکتیکهایی که اعراب به کار بردند، در راستای استراتژی عملیات روانی بود و ضرﺑﮥ هولناکی بر سپاه ایران وارد کرد و ایرانیان را به عقبنشینی مجبور کرد. در این پژوهش، نشان داده میشود که چگونه ایرانیان باوجود داشتن امپراتوری وسیع و منابع و ارتش حرفهای، در جنگی نابرابر در برابر نیرویی فاقد تجهیزات شکست خورد. این پژوهش با رویکردی جامعهشناسی، بهدنبال بررسی جنگهای ایران و اعراب است و از نظر هدف، جز پژوهشهای نظریست و بهلحاظ ماهیت و روش کار، در ردیف پژوهشهای تاریخی قرار میگیرد و به روش توصیفیتحلیلی به نگارش در آمده است.https://jhr.ui.ac.ir/article_21698_683213e52cd1fa90567af24427cc5e56.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823The Impact of Abdullah Ibn Masoud and his Followers’ Thoughts On the 1st century AD Events in Kufaﺗﺄثیرجریان فکری عبداللهبنمسعود و شاگردانش بر حوادث قرن اول قمری در کوفه1171402170010.22108/jhr.2017.21700FAاحمدنظارتی زادهکارشناسارشد تاریخ اسلام، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایرانناصرجدیدیاستادیار، گروه تاریخ، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایرانJournal Article20160206After the demise of the holy prophet (PBUH) and the emergence of conflicts among Muslims, a group cooperated with the authorities of Saghifah and a group was formed against them and considered the caliphate and pontificated the right of Imam Ali (AS). Among them, a group of prophet’s companions such as Abdullah Ibn Masoud remained impartial and silent and gradually inclined towards the policies of caliphs. This paved the way for the growth of Ghaedin group. Abdullah Ibn Masoud was sent to Kufa by the command of the 2nd caliph as a Quran teacher in the 21 AD. This study aimed at investigating the impact of Abdullah Ibn Masoud and his followers’ thoughts on the 1st century AD events in Kufa. The research method was descriptive-analytic using library and historical sources. The results indicated that their beliefs caused the emergence of a group called Ghaedin in Kufa. Since they tried to be away from the conflicts of the time, they became indifferent and neutral to the important issues and were absent from the social and political affairs. They did not get themselves involved in the triple wars happening to Imam Ali (AS) and played a crucial role in weakening his government.پس از ارتحال پیامبر اکرم(ص) و به وجود آمدن کشمکش میان مسلمانان، گروهی با گردانندگان سقیفه همپیمان شدند و گروهی نیز در مقابل آنان قرار گرفتند و خلافت و امامت را حق الهی حضرت علی(ع) دانستند. دراینبین گروهی از صحابه پیامبر(ص)، همچون عبداللهبنمسعود، بیطرفی و سکوت اختیار کردند و کمکم با سیاستهای خلفا همداستان شدند و اینگونه زمینههای لازم برای رشد و تولد گروه قاعدین فراهم شد. عبداللهبنمسعود در سال 21ق و به دستور خلیفه دوم و سِمت معلم قرآن رهسپار کوفه شد. حال سعی این مقاله برآن است تا با روش توصیفیتحلیلی و با استفاده از منابع اصلی کتابخانهای، بازتاب جریان فکری عبداللهبنمسعود و شاگردانش را بر حوادث قرن اول قمری در کوفه واکاوی کند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که خط فکری عبداللهبنمسعود و شاگردانش در کوفه، ایجاد گروهی به نام قاعدین را باعث شد. این گروه در اختلافها و کشمکشهای سیاسی و نظامی دوران حکومت امیرالمومنین(ع)، با دستاویز بیطرفی و دوری از فتنه، در ورطه «بیتفاوتی» افتادند. آنان از صحنههای سیاسی و اجتماعی غایب شدند و در جنگهای سهگا نهای که برای امام علی(ع) پیش آمد، به بهانههای گوناگون خود را کنار کشیدند و در تضعیف حکومت آن حضرت نقش بسزایی داشتند. https://jhr.ui.ac.ir/article_21700_f09aa579d25403e54518569eda44bbcd.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823Ardebil's Cultural Situation Based on Biographical Figures from the Early Centuries to the Tenth Centuryوضعیت فرهنگی اردبیل بر اساس تراجم رجال از قرون نخستین تا قرن دهم1411672169910.22108/jhr.2017.21699FAفاطمهجعفرنیااستادیار تاریخ دانشگاه پیامنور، تهران، ایرانJournal Article20151123With the entry of Islam into Iran for about two centuries, Iranians did not have much role in political and administrative relations, but with the arrival of the Abbasids, the Iranian influence in the political and cultural arenas was emerged. The Iranian employment of the scientists from the very beginning, on the one hand, and the attention of the caliphs to the religious education of the people of the lands that were flourishing from the beginning of the conquests on the other hand, led to the spread of religious sciences in Iran. Science was the first means of communication for Iranians to participate in the Islamic government. Iranians played a significant role during the formation of Islamic civilization and, of course, along with other peoples and nations. Meanwhile, various regions of Iran, including Ardebil, based on the political-cultural conditions, have influenced the formation of Islamic civilization. According to the author of the paper, by investigating the biographies of Ardebili scholars, one can find that the scientists of Ardebil were in the flourish of a bunch of sciences. Also, the strategic situation and political events in the region, as well as the lack of dynamism and prosperity of Ardebil scientific centers, have affected the cultural situation in the region. The result shows that the scientists of the region have had the most activity in the field of Islamic sciences, especially mysticism and hadith. Also, due to the political instability and lack of dynamism of the scientific centers of the region, many Ardebili scientists have migrated and the scientific centers of the region have not been much considered by scientists in other regions.با ورود اسلام به ایران، برای حدود دو قرن، ایرانیان در عرصۀ مناسبات سیاسی و اداری نقش چندانی نداشتند؛ اما با روی کار آمدن عباسیان، زمینه برای نفوذ ایرانیان در عرصههای سیاسی و فرهنگی به وجود آمد. اشتغال ایرانیان به علوم از همان ابتدا از یک سو و توجه خلفا به آموزش دینی مردم سرزمینهای مفتوحه از آغاز فتوحات از سوی دیگر، انتشار علوم دینی را در ایران باعث شد. علم اولین وسیلۀ ارتباط ایرانیان برای مشارکت در حکومت اسلامی بود. ایرانیان در جریان شکلگیری تمدن اسلامی و البته در کنار سایر اقوام و ملل، سهم درخور توجهی ایفا کردند. در این میان، مناطق مختلف ایران از جمله اردبیل، به فراخور وضع سیاسی فرهنگی، در روند شکلگیری تمدن اسلامی تأثیرگذار بودهاند. به باور نگارنده، با بررسی تراجم علمای اردبیل، میتوان دریافت که دانشمندان اردبیل در بالندگی دستهای از علوم سهیم بودهاند. همچنین موقعیت استراتژیک و حوادث سیاسی منطقه و نیز پویا نبودن و رونق نداشتن مراکز علمی اردبیل، بر وضعیت فرهنگی منطقه تأثیرگذار بودهاست. نتیجه مبیّن آن است که دانشمندان منطقه بیشترین فعالیت را در حوزۀ علوم اسلامی، بهویژه عرفان و حدیث داشتهاند. همچنین به علت نبود ثبات سیاسی و پویا نبودن مراکز علمی منطقه، بسیاری از دانشمندان اردبیل اقدام به مهاجرت کردند و مراکز علمی منطقه چندان در کانون توجه دانشمندان سایر مناطق نبود. https://jhr.ui.ac.ir/article_21699_dc641817121071b6d6743331567fe67b.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823Mekhnaf Bin Salim Azdi Tribal Prejudice versus Shia trendsمخنف بن سلیم ازدی؛ تقابل تعصب قبیلهای و گرایشهای شیعی1691802170110.22108/jhr.2017.21701FAعلی اکبرعباسیاستادیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان، ایرانJournal Article20151021Mekhnaf Bin Salim Azdi is one of Imam Ali’s men during his governance but he was not completely obedient in spite of his Shia trends and his posts. This article tries to find why Mokhnaf sometimes follows Emam Ali and at other times ignores his demands or disagree with Imam Ali’s wars. This article is done through an analytic-descriptive method based on Mokhnaf Bin Salim Azodi’s quotes and behavior. In fact, although Mokhnaf was one of Imam Ali’s men in Jamal Challenge, but he announced his disagreement when some men of his tribe men were killed in Siffin War. His sermons somehow were effective in accepting Hakamiat. He didn’t have any attempt to support Imam Ali in this war. After war period, he also didn’t have serious facing with Moavieh warriors who destroyed cities and town exception to those cases that his own tribe was in danger. Yet, his family kept their Shia trends and the famous writer, Abi Mokhnaf Lout Bin Yahya Azodi is one of his ancestors.مخنفبنسلیم ازدی یکی از یاران حضرت علی(ع) در دوران خلافت آن بزرگوار بود؛ او باوجود داشتن گرایشهای شیعی و مناصبی که در دولت علوی داشته، تبعیت همهجانبه نداشت. هدف از این مقاله، کنکاش این مسئله است که چرا وی در زمانی تابع امام(ع) و زمانی نیز به فرمانهای آن حضرت بیاعتنا بود یا از نبردهای زمان آن حضرت اظهار نارضایتی میکرد. فرضیه پژوهش آن است که تضاد بین دو حس درونی مخنفبنسلیم، شامل تمایلات مذهبی و تعصب قبیلهای، علت تصمیمگیریهای متفاوت وی بوده است. در این مقاله با استناد به سخنان و خطب و عملکرد خود مخنف این موضوع به روش توصیفیتحلیلی بررسی شده است. براساس یافتههای این پژوهش، مخنف در جمل از هواخواهان جدی حضرت امیر(ع) بود و بههمراه برادرانش، به درخواست کمک امام لبیک گفت؛ اما پس از مشاهده درگیریهای دنبالهدار در صفین و کشتهشدن همقبیلهایهای خود، تحتﺗﺄثیر عصبیت قبیلهای، آن شور و همت دوران اولیه خلافت خلافت امامعلی(ع) را ادامه نداد و تاحدودی موضعی انفعالی گرفت. به همین علت در جریان حکمیت نیز جزو سردارانی نبود که مُصّر بودند نبرد را ادامه دهند. پس از صفین نیز در مواقعی از دستورات امامعلی(ع) تبعیت میکرد که با هواخواهی از افراد قبیلهاش تعارضی نداشته باشد؛ البته حس هواخواهی از اهلبیت(ع) همواره تا زمان مرگ در وی وجود داشت. چنانکه در سال 61ق، برخلاف برادرش، به یاری حسینبنعلی(ع) نشتافت؛ اما در سال 64ق، به خونخواهی امامحسین(ع) همراه توابین قیام کرد و در عینالورده کشته شد. https://jhr.ui.ac.ir/article_21701_169880b565ba909a435e9975370b0a89.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62539220170823The Religious Justifications for the Preservation of Cultural Heritagesمبانی فقهی لزوم صیانت از آثار تاریخی1812002170210.22108/jhr.2017.21702FAحسینعزیزیاستادیار دانشگاه اصفهانJournal Article20160301Each cultural heritage was at a time considered to be a significant phenomenon causing it to last to the present time. Accordingly, letters, old contracts, tablets, sculptures, roles, signs, buildings, and the like can be referred to as "objective history" or lasting ones, against "scientific history." Objective or ever-lasting history is a bridge between the past to the future. This study, by using descriptive and historical methods via documentary and library resources, sets out to investigate the Islamic foundations and underpinnings of the necessity for the preservation of objective history; namely, historical monuments. Various Quran verses as well as religious narrations and sayings are interpreted as highly recommending for the preservation of both objective and scientific history. There are ten foundational and pivotal theoretical basis for the preservation of cultural heritages including the tradition of writing and narration, the status of tourism and scientific tour in Islam, the right path of conservation of the historical heritages left from the past kings and emperors, reflection over the story of saving the body of Pharaoh from the sea, the need for drawing on prophetic traditions, the practical approach of religious scholars toward statutes and carved figures belonging to pre-Islamic history, the right path of endowment in Islam (vaqf), and fundamental status of mosques and temples in Islamic school of thought. It seems that on this basis, the Prophet and his chosen followers and past jurisprudents had not ordered the destruction of any historical works other than idols. Additionally, at the beginning of Islam, the currency in circulation among Moslems in Mecca and Medina, Iraq, and Syria were the Roman and Persian coins for over a decade. In sum, if the need for preserving the ancient heritage is taken as an acceptable notion of ‘progress’, this study intends to display a link between Islamic traditions and the concepts of development and progress.هر اثر و میراث تاریخی در روزگاری پدیدهای بوده که تاکنون ماندگار شدهاست. براین اساس مکاتبهها، تعهدنامهها، لوحها، مجسمهها، نقشها، نشانهها، بناها و مانند این را میتوان تاریخ عینی یا ماندگار، در برابر تاریخ علمی، نامید. تاریخ عینی و ماندگار پلهای ارتباط دیروز و امروزند. این گفتار با روش توصیفی و تاریخی و بر پایه اسناد و منابع کتابخانهای، به دنبال مطالعه درباره مبانی دینی و اسلامیِ صیانت از تاریخ عینی، یعنی آثار و ابنیه تاریخی، است. مضمون آیات و روایات و اخبار آن است که دیانت اسلام به هر دو مفهوم تاریخ علمی و تاریخ عینی اهتمام بسیاری داشتهاست.<br /> مبانی دهگانه مهم و مؤثر فقهی در لزوم و ضرورت صیانت از میراث تاریخی عبارتاند از: سنت کتابت و روایت، جایگاه گردشگری و سیر علمی در اسلام، سیره سلف صالح در صیانت از آثار تاریخی برجایمانده از پادشاهان، لازمه امر به تأسی بر سنت اولیاء، آثار اجتماعی و تاریخی سنت زیارت و تبرک، مواجهه عملی فقها با تصاویر و پیکرهای برجامانده از ماقبل اسلام، اقتضای عملی سنت وقف و نیز شأن ذاتی مسجد و معبد در اسلام مبانی. به نظر میرسد بر همین اساس بود که پیامبر(ص) و اصحاب برگزیده ایشان و فقهای گذشته، به جز بتها، به تخریب و انهدام هیچ اثر تاریخی دستور ندادند؛ حتی سکههای منقوش ایرانی و رومی دهها سال نقد رایج مکه، مدینه، عراق، مصر و شام بود؛ بنابراین اگر ضرورت حفظ، انتقال، ازدیاد و بهرهمندی از آثار نیاکان را تفسیری پذیرفتنی از مفهوم پیشرفت بدانیم، این گفتار درصدد نشاندادن پیوند مبانی و سنتهای اسلامی با مفهوم توسعه و پیشرفت نیز هست. https://jhr.ui.ac.ir/article_21702_65e295405f798049df7f6752edc5d102.pdf