دانشگاه اصفهان پژوهش های تاریخی 2008-6253 6 3 2014 11 22 Analysis of the nature and the political role of the court in Pahlavi Π era بررسی و تحلیل ماهیت و نقش سیاسی وزارت دربار در عصر پهلوی دوم 1 26 16637 FA مرتضی دهقان نژاد دانشگاه اصفهان امیر آغایلی دانشگاه اصفهان Journal Article 2016 06 14 Abstract <br />Shah, the main in political system of second Pahlavi era was the most effective person ordaining and distributing the power. The Minister of Court within the legal and extrajudicial duties was one of the main levers of the Shah in establishing and maintaining the system, providing the interaction between Shah and other political agents. The main function of the court was manifested in the form of his action to make a relationship between political brokers. Court minister made a good effort linking Shah and other vertices of the political system heads, which plays a significant role in shaping communications. Because of this constant contact and communication between Shah and the court minister, the displacement between successive positions of prime minister and minister of the court clerks could happen. Severe fluctuation of power of the court ministers was another phenomenon in second Pahlavi era caused by historical circumstances and personal capabilities of the ministers. <br />The subject of this paper is to deepen the understanding of the Pahlavi regime and similar systems. Study of the logic of the relations between the court minister, Shah and other political agent also help to understand the unique and specific functions of the court, and reveals the functioning of the mutual interaction of political components. The study of the court power transformation leads to understand the logic of production and distribution of power and authority in the same regime. <br />This research uses descriptive- analytical and attributive method and using library resources to find the political role of the court. درک ماهیتِ نقش سیاسی وزارتِ دربار در دوره پهلوی‌دوم، چه در چارچوب شرحِ وظایف قانونی و چه در عرصه واقعیت‌های عملی حوزه سیاست، تنها با درنظرگرفتنِ رابطه ضروری این نهاد با نهادِ پادشاهی، ممکن و میسر است. در مقاطعی از دوران مزبور که هنوز خواست شاه مبنی بر تمرکزِ قدرت تحقق نیافته بود، قدرتِ وزرای دربار نیز، براساس نظامِ رسمی و قانونی توزیعِ قدرت در قانون اساسی، چندان درخور توجه نبود؛ پس، متصدیانِ این منصب مرتباً دچار تغییر می‌شدند. در این دوران، غالبِ مساعی وزرای دربار، به امور داخلیِ دربار و خاندان سلطنتی معطوف می‌شد. اما به مرور زمان، تمرکز قدرت و شخصی‌شدن عرصه سیاسی و به تبعِ آن، اهمیت‌یافتنِ روابط غیررسمی و نزول جایگاه نهادهای قانونی، به ارتقاء جایگاهِ اشخاص منجر شد. در این وضعیت، قدرت و جایگاه سیاسیِ وزارت دربار نیز به‌طور واضحی ارتقا یافت. در این راستا، وزیردربار یکی از اصلی‌ترین اهرم‌های شاه، در ایجاد و حفظ نظام مزبور بود؛ چون وزیردربار با اقدامات فراقانونی و به‌ندرت در چارچوبِ وظایف قانونی، با بهره‌گیری از شبکه روابط غیررسمی، برای تغییر جایگاه قانونی دولت و نخست‌وزیر و تعامل و گاه تقابل با نخبگان حکومتی و نخبگان مخالف تلاش می‌کرد. چنان‌که فعالیت‌های وزیردربار در حوزه روابطِ خارجی که به موازاتِ کنش‌های وزارت خارجه صورت می‌گرفت، در قالبِ نگرش شاه به حاکمیت و رویکردِ وی در توزیع متداخل وظایف بوروکراتیک، درک‌کردنی است. همچنین، باید توجه کرد که میزانِ قدرت سیاسی وزرای دربار، ناهمسان بود؛ چون براساسِ دو عامل وضع تاریخی و توانایی‌های شخصی وزیر، در نوسان بود. https://jhr.ui.ac.ir/article_16637_54fcec8aff4dd2a0ad8e8d98d83cdfc2.pdf

دانشگاه اصفهان پژوهش های تاریخی 2008-6253 6 3 2014 11 22 Analysis of the nature and the political role of the court in Pahlavi Π era جایگاه و ساختار منصب کدخدا در مدیریت روستایی ایران از مشروطه تا پایان حکومت پهلوی‌اول ( 1285 تا 1320ش/۱۹۰۶ تا ۱۹۴۱م) 27 48 16639 FA شهرام یوسفی فر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 2016 06 14 چکیده<br /> در پی اقداماتی که از دوره مشروطه در راستای گسترش دایره نفوذ حکومت در اقصا نقاط کشور صورت گرفت، تغییراتی در ابعاد مختلف مدیریت روستایی از جمله منصب کدخدایی و ساختار و کارکردهای آن ایجاد گردید. هدف مقاله حاضر بررسی منبع اقتدار این منصب، جایگاه و ساختار آن در مدیریت جامعه روستایی، کارکردها و همچنین حقوق آن از برقرای مشروطه تا پایان حکومت پهلوی اول می‌باشد. در این پژوهش از نظریه ماکس وبر در باب سلطه استفاده شده است. طبق این نظریه سلطه یا براساس سنت استوار است و قدرت ناشی از ساختار سنتی است و یا مبتنی بر قانون است. سوال‌های پژوهشی این مقاله نیز عبارتند از اینکه آیا اقتدار کدخدا در دوره مورد بحث، متاثر از سنت بوده یا قانون، و اینکه آیا کدخدا در این دوره نمایندگی مالک و دولت را در روستاها برعهده داشته است یا نمایندگی روستائیان را در برابر دولت و مالک. روش تحقیق در این مقاله توصیفی– تحلیلی و روش گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای– اسنادی می‌باشد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که منشاء اقتدار کدخدا در این دوره با هیچ یک از دو نوع نظریه سنتی یا قانونی سلطه بصورت کامل قابل تبیین نیست و اقتدار وی ترکیبی از هر دو نوع منبع اقتدار، یعنی سنت و قانون بوده است. همچنین کدخدا در این دوره بیشتر نمایندگی مالک و دولت را در میان روستائیان ایفا می‌کرده است. <br /> کلیدواژه: کدخدا، روستا، مالک، رعایا، دولت، دوره پهلوی اول. https://jhr.ui.ac.ir/article_16639_be08e2c0565425c6448e8347fdb89b04.pdf

دانشگاه اصفهان پژوهش های تاریخی 2008-6253 6 3 2014 11 22 Historical research Frhngnamhhay posted on Mamluk kingdom (648-922 AD) پژوهشی در فرهنگنامه‌های تاریخی نوشته شده در قلمرو ممالیک (648- 922هـ) 49 72 16638 FA مصطفی پیرمرادیان دانشگاه اصفهان محمدعلی چلونگر دانشگاه اصفهان محمد قزوینی دانشگاه اصفهان Journal Article 2016 06 14 اهتمام به تاریخنگاری در دوره ممالیک بسیار چشمگیر بود به گونه‌ای که این عصر را باید اوج دوران تاریخنگاری اسلامی دانست. از میان انواع تاریخنگاری این دوره مانند: تواریخ عمومی، دودمانی و سلسله‌ای، طبقات، فرهنگنامه‌های تاریخی و...، فرهنگنامه‌نویسی بیش از همه مورد توجه قرار گرفت.<br /> در آغاز قرن هفتم و به هنگام شکل‌گیری دولت ممالیک (648- 922هـ) به علت تعدّد و تکثر لایه‌های مختلف طبقات و نسلها و به دلیل انبوه کتب طبقات علوم گوناگون و از همه مهم‌تر نبود یک شیوه جهت دسترسی آسان به تراجم اعیان مسلمان، بعضی از مورخان و نویسندگان با مراجعه به کتب طبقات، تواریخ عمومی و نیز کتب انساب به تدوین تراجم همه اعیان اسلامی بدون توجه به تخصص، بلاد و زمان آنها پرداختند. این اندیشه از اواخر قرن ششم و با فرهنگنامه الفبایی معجم الادبا یاقوت (626 هـ) آغاز شد و با نگارش فرهنگنامه تاریخی مهم وفیات الاعیان ابن‌خلکان در قرن هفتم به اوج خود رسید. فرهنگنامه مذکور منشأ و الگوی ظهور فرهنگنامه‌های تاریخی بعد از خود همانند: الوافی بالوفیات و فوات الوفیات قرار گرفت. <br /> این پژوهش قصد دارد ضمن نگاهی کوتاه به اقبال تاریخ‌نگاری در این عصر؛ چگونگی شکل‌گیری، انگیزه‌ها، روش‌ها، انواع، شیوه‌های نگارشی، محتوای تراجم، سبک ادبی، منابع، اهمیت و جایگاه و آسیب‌شناسی فرهنگنامه‌های تاریخی را مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. https://jhr.ui.ac.ir/article_16638_41bd161ea22d864ebdda92b9cb9864c6.pdf

دانشگاه اصفهان پژوهش های تاریخی 2008-6253 6 3 2017 07 06 The causes of the power's attention involved in World War II to Boyer-Ahmad چرایی توجه قدرتهای درگیر در جنگ جهانی دوم نسبت به بویراحمدی ها 73 94 16640 10.22108/jhr.2017.16640 FA محمدمهدی روشنفکر دانشگاه شیراز محمد مهدی مرادی خلج دانشگاه شیراز Journal Article 2017 07 06 Abstract <br />following the occupation of Iran by Allied, Reza Shah's regime in Shahrivar 1320 AH (September, 1941 AD) crashed. Among the consequences of this fall one case was revival of the Khans power. <br />Abdullah Khan Zrghampoor as the most powerful Khan Among Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad tribes - that they lived In some parts of the of two major provinces At that time ,means Khuzestan and Fars -, was considered by the states involved in the World War ( Germany and britain ). <br />Efforts of groups and parties in the form of pro-German fifth column, to make war on the southern front, چکیده<br /> در پی اشغال ایران توسط متّفقین، حکومت رضاشاه در شهریور 1320 هـ.ش سقوط کرد. از جمله پیامدهای این سقوط، احیاء قدرت خوانین بود. عبدالله‌خان ضرغام‌پور به عنوان قدرتمندترین خان عشایر کهگیلویه و بویراحمد در بخش‌هایی از دو استان مهم آن روز؛ یعنی، خوزستان و فارس، مورد توجه دولت‌های درگیر در جنگ جهانی (آلمان و انگلیس) قرار می‌گیرد. تلاش بخشی از احزاب و گروه‌های طرفدار آلمان در قالب ستون پنجم، برای ایجاد جبهه‌ای جنگی در جنوب، متشکل از عشایر و ایلات(بویراحمدی، قشقایی و بختیاری) و نظامیان، منجر به واکنش همراه با وحشت انگلیسی‌ها می‌شود. اصلی‌ترین هدف ستون پنجم، هدف قراردادن تأسیسات نفتی و ناامن کردن خطوط مواصلاتی بود. انگلیسی‌ها که از گذشته، خود را صاحب و مالک مناطق نفت‌خیز می‌دانستند و در این زمان، جزء اشغال‌گران اصلی ایران بودند، تمامی مساعی خود را به‌کار گرفتند تا مانع از شکل‌گیری جبهۀ جدید علیه خود شوند. ایجاد اختلاف میان خوانین بویراحمد، به‌ویژه برادران ضرغام‌پور، حمایت از خوانین و کلانتران هم‌پیمان خود در مقابل عبدالله‌خان و مهم‌تر از همه، هدایت قدرت خوانین و عشایر به سمت استان اصفهان و راه‌اندازی جنگ سمیرم بود، تا از این طریق، امنیت لوله‌های نفت و خطوط مواصلاتی متفقین را حفظ نمایند؛ اما حضور جاسوسان آلمانی در منطقۀ بویراحمد، پس از حادثۀ سمیرم، نگرانی مجدد انگلیسی‌ها را فراهم آورد. این بار توجه قدرت‌های بین‌المللی، ملی و محلی متوجه بویراحمد و عبدالله‌خان ضرغام‌پور گردید که سرانجام آن، منتهی به پیمان «چم‌چیت» شد. پیمانی که سرنوشت جاسوسان آلمانی را رقم زد و نگرانی انگلیس را نسبت به آلمان و ستون پنجم آن به پایان رساند. https://jhr.ui.ac.ir/article_16640_369168f0036a7ec994f04b8d954d27eb.pdf

دانشگاه اصفهان پژوهش های تاریخی 2008-6253 6 3 2014 11 22 Insight and method of historiography and historical perspective of Abu’l- Ḥasan Ḡaffāri Kāšāni بینش و روش در تاریخ نگری و تاریخ نگاری ابوالحسن غفاری کاشانی 95 108 16641 FA علی احمد الیاسی دانشگاه تهران حسن زندیه دانشگاه تهران Journal Article 2016 06 14 Abstract <br /> <br />Insight and method of historiography and historical perspective of Abu’l-Ḥasan Ḡaffāri Kāšāni <br />Mirza Abu’l-Ḥasan Ḡaffāri Kāšāni, Iranian historian of the twelfth century AD, the Historiography in era Zand, has been much influence, has been very effectived, This article according to the place of his historiography, which endeavors of life, social origin, method of analysis and insight to his. Ḡaffāri’s GolÅ¡an-e morāi having intellectual System historiographical approach of this course is one of the major historical periods later became a paradigm for historians. <br />Insight and method of historiography Ḡaffāri Kashani an issue that remained so far away from the vision the researchers, so the question in the this research it is descriptive and analytical using, and insight and method on be introduced Ghaffari Kashani .Therefore present study to identify the and explore the it in order to that independently paid historiography Ghaffari, is unique in of its kind. He intellectual thought component-based systems such as the monarchy the integration, Providence oriented, elitism, and a Critical. چکیده <br /> ابوالحسن غفاری کاشانی، مورخ ایرانی قرن دوازدهم هجری، در تثبیت اندیشه تاریخ نگاری در عصر زندیان، بسیار تأثیر گذار بوده است، این نوشتار با توجه به جایگاه تاریخ نگاری او در ایران، می‌کوشد که زندگی، خاستگاه اجتماعی، روش و بینش تاریخ نگارانه وی را واکاوی کند. گلشن مراد اثر غفاری کاشانی با برخورداری از منظومه فکری و روش تاریخ نگارانه از متون تاریخی مهم این دوره به شمار می‌رود که در ادوار بعد به الگویی برای مورخان تبدیل شد. <br /> بینش و روش تاریخ نگاری غفاری کاشانی موضوعی است که تاکنون از دید پژوهشگران به دور مانده بنابر این مسأله در این پژوهش آن است که با روش توصیفی و تحلیلی، بینش و روش تاریخ نگارانه غفاری کاشانی شناسانده شود. بنابراین پژوهش حاضر از آن جهت که به طور مستقل به شناسایی و واکاوی تاریخ نگاری غفاری پرداخته،از اهمیتی دو چندان برخوردار است. نظام فکری و اندیشه ای وی مبتنی بر مؤلفه‌هایی همچون؛ سلطنت گرایی، مشیت گرایی، نخبه گرایی و انتقادی است. https://jhr.ui.ac.ir/article_16641_12251064648ae09a7fdff30b8a6282af.pdf

دانشگاه اصفهان پژوهش های تاریخی 2008-6253 6 3 2014 11 22 ttt tttttt fgh dsa بررسی نقش و عملکرد منوچهر اقبال بر صدارت نفت (1356-1342 ش /1963-1977 م) 109 128 16642 FA شهاب شهیدانی دانشگاه لرستان، ایران سعید حیدری بهشتی Journal Article 2016 06 14 شهاب شهیدانی( عضو هیات علمی گروه تاریخ دانشگاه لرستان ) sh.shahab@yahoo.com 09168608226<br /> سعید حیدری ( کارشناس ارشد تاریخ ) heydari.ikiu@gmail.com چکیده<br /> بی تردید نفت از جمله منابع مهم درآمدهای اقتصادی ایران می باشد که سهم بسزایی در روند توسعه و رشد و نیز ممانعت از آن در جامعه ایرانی ایفا نموده است. تحّولات تاریخی صنعت نفت در عصر پهلوی دوم هنوز نیازمند بررسی دقیق و موشکافانه است و این مهّم با توجه به صدارت منوچهر اقبال در دوره ای حساس چندان مورد تحلیل و بررسی قرار نگرفته است.<br /> عملکرد اشخاص و إتخاذ تصمیمات درست یا نادرست آنان در دوران صدارت خود بر صنعت عظیم نفت در دوران پهلوی اول و دوم هر چند با فراز و فرودهایی همراه گردید اما روند طی شده در سازمان مدیریتی صنعت نفت از جمیع جهات عمق وابستگی رجال سیاسی و صاحبان قدرتی را نشان می دهد که به نوعی بقای حکومت پهلوی را تضمین کردند. حضور منوچهر اقبال و انتصابش بر ریاست شرکت ملّی نفت ایران به مدت چهارده سال نه تنها باعث بوجود آمدن رقابتهای شدید داخلی و شکاف میان نظامهای سیاسی و اجتماعی داخل کشور گردید بلکه رشد قارچ گونه ی شرکتها و کمپانی های نفتی دولت های اروپایی به منظور سیطره بر این منابع را به دنبال داشت. این مقاله در صدد است که به چگونگی حضور منوچهر اقبال بر ریاست صنعت نفت ایران و سپس به روابط دو سویه اقبال با رجال سیاسی در عرصه ی تصمیم گیری نفتی بپردازد. در ادامه به عواملی که موجب تشدید مدیریت بحران اقبال در صنعت نفت و همچنین انعقاد قراردادهای نفتی از سوی وی با دول غربی نظیر امریکا، ایتالیا، فرانسه و... گردید،اشاره می شود. سؤال محوری این پژوهش آن است که عملکرد اقبال بر صنعت نفت ایران چه تأثیر مهمی در بُعد سیاسی،اقتصادی واجتماعی بر حکومت محمد رضاه شاه ایجاد نمود؟ در پاسخ باید گفت که ضعف سیستم اداری اقبال و زد وبندهای سیاسی ودخالتهای نابجا درامورات نفتی ازسوی رجال وابسته به دربار و خود شاه با آگاهی از عدم آشنایی اقبال از صنعت بزرگ نفت و همچنین وابستگی و وفاداری زایدالوصف اقبال نسبت به شاه و رژیم پهلوی و همسویی وی با خواسته های سیاسی شاه از نفت باعث بروز تعارضات فراوانی در اقتصاد و صنعت در حال رشد ایران شد. این امر با حلقه ی ناکارآمد کارشناسان و مدیران سیاسی و نفتی حکومت وقت تکمیل گردید. <br /> واژگان کلیدی: نفت ، منوچهر اقبال ، محمد رضا شاه ، پهلوی دوم ، قراردادهای نفتی https://jhr.ui.ac.ir/article_16642_efd65d6f3b36c9f293dbc7e00e86bb11.pdf