دانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532420110121The problem of Quarantines in Iran during Naseroldin Shah’s era (1847-1986)مروری بر تاریخچه مشکلات ایجاد قرنطینه در ایران در دوره ناصرالدین شاه (1264 -1313 هـ .ق/1847 -1896م)11416526FAمرتضیدهقان نژاددانشیار تاریخ دانشگاه اصفهانمسعودکثیریدانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه اصفهانJournal Article20160614By the end of nineteenth century some countries that had had trade relations with Iran established a quarantine organization in the southern ports. This was due to the spreading of cholera and pestilence; especially in those regions as well as to a significant number of casualties. Later, this organization was adapted as a tool of colonial influence in order to pressurize the Iranian government. <br />On the one hand, the fact that the quarantines were placed in critical frontiers caused a lot of problems for both the governments and people scattering quarrels in frontier quarantines and excessive letters between Iran and Ottoman. However, on the other, religious beliefs and desires to visit holy and sacred places in Iraq caused people to not to admit to these quarantines. As a result sometimes contumacy of its accomplishment caused great loss off population, like that of the 1891 events that brought about many casualties. <br />Of course in addition to people’s religious beliefs and low cultural educations, there were other difficulties like that of officials and governmental misuse of people during the quarantine. This article aims to examine the major effects of quarantines both within the Iranian borders and its outside relations. <br /><strong> </strong>یکی از مهمترین عوامل عقب ماندگی ایران عصر قاجار از دولتهای اروپایی را باید کمبود جمعیت و خالی بودن بخش اعظم این کشور از جمعیت دانست که دلیل عمدة آن وجود بیماریهای همهگیر مانند طاعون و وبا بود. شیوع آنها بیشتر به واسطة عدم کنترل به موقع به وسیلة تدابیری از جمله ایجاد قرنطینه بود. قرنطینه به عنوان یکی از راههای جلوگیری از شیوع بیماری همواره از قدیم مورد توجه تمامی کشورهای پیشرفته بوده است. در ایران هم از گذشته با قرنطینه آشنا بودهاند؛ ولی هیچگاه اصول آن به صورت علمی، مؤثر و کارآمد اجرا نشده بود که دلایل مختلفی داشت. در این میان، دو کشور روسیه و انگلیس به دلایل گوناگون مایل به ایجاد قرنطینه در مرزهای ایران، به خصوص در بنادر خلیج فارس، بودند. حجم فراوان مبادلات تجاری بین ایران و انگلیس و هممرزی ایران با کشور هندوستان، که مهمترین کانون اقتصادی بریتانیا در آن زمان بود، از جمله دلایل علاقة این کشور به ایجاد قرنطینه و جلوگیری از شیوع بیماریهای همهگیر در بنادر جنوبی ایران بود. روسیه نیز علاقهمند بود که در مرزهای خراسان و هندوستان با ایجاد قرنطینه بر اوضاع کنترل داشته باشد.<br /> در این مقاله سعی بر این است که ضمن تعریف قرنطینه، به صورت گذرا به تاریخچه و لزوم ایجاد آن در ایران پرداخته شود و سپس با تکیه بر اسناد و منابع، مشکلاتی که بر سر راه اجرای آن وجود داشت بررسی گردد. در قسمت پایانی این نوشتار، اقدامات ایران و انگلیس در راستای ایجاد قرنطینه در بنادر جنوبی ایران بررسی خواهد شد.<br /> https://jhr.ui.ac.ir/article_16526_bacebf53f520bfd3bc55600bd59ce98d.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532420110121Zoroastrian's commercial firms during the Qajar periodتجارتخانههای زرتشتیان در دوره قاجار153416527FAجلیلنائبیاندانشیار تاریخ دانشگاه تبریز.جوادعلیپور سیلابکارشناسارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه تبریز.Journal Article20160614With the arrival of Islam in Iran simultaneously with its expansion, Zoroastrians faced social, political and cultural deprivation. Consequently some of them converted to Islam and only a minor group remained faithful to their faith. Though their number decreased in Iran until the start of the Qajar period, by the end of this era, they had a significant role in commerce. The foundation of firms, like: Jamshidian, Jahanian, Yeganegi, indicates their commercial power. These firms were involved in affairs such as: exchange, banking and landing. Zoroastrians were perceived as honest and truthful people, resulting in the government trusting them. <br />With the succession of the Constitutional Movement in Iran, Zoroastrians as one of the religious minorities elected Arbab Jamshid, a commercially powerful man, as their parliamentary representative. Thus after a period of several centuries Zoroastrian community came out of an isolation. But the success of these firms did not last long, and finally with interference from foreign citizens like that of the Russians, the firms eventually turned bankrupt.با ورود اسلام به ایران و به موازات گسترش آن، زرتشتیان با محرومیتهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مواجه گردیدند. در نتیجه، تعدادی از آنان به دین اسلام گرویدند و تنها گروه اندکی به آئین خویش باقی ماندند و در سرزمین آبا و اجدادی خود اقامت گزیدند. با وجود کاهش تعداد زرتشتیان در ایران تا دوران قاجاریه، در اواخر این دوره آنان نقشی مهم را در امور اقتصادی کشور برعهده داشتند. بنیان تجارتخانههای مهمی چون جمشیدیان، جهانیان و یگانگی در این دوره بیانگر قدرت اقتصادی زرتشتیان است. این تجارتخانهها به امور مختلفی از جمله صرافی، بانکداری و زمینداری میپرداختند و با توجه به اشتهار به درستکاری و نیککرداری، که زرتشتیان بدان معروف بودند، مورد اعتماد مردم و حکومت وقت واقع شدند. با به ثمر رسیدن نهضت مشروطیت، زرتشتیان به عنوان یکی از اقلیتهای دینی، ارباب جمشید را، که نفوذ اقتصادی بیشتری داشت، به نمایندگی خود راهی مجلس شورای ملی نمودند. بدین ترتیب، پس از گذشت چندین قرن جامعة زرتشتی ایران از انزوا بیرون آمد. اما رونق تجارتخانهها چندان دوام نیاورد و مداخلات خارجیان از جمله روسها باعث رکود و ورشکستگی آنان گردید.<br /> <strong> </strong>https://jhr.ui.ac.ir/article_16527_0802881e2fcaf2592055fee470b71f11.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532420110121Analytical Comparison between Oral Tradition and Oral Historyمقایسه تحلیلی سنت شفاهی با تاریخ شفاهی355216528FAمرتضینورائیدانشیار تاریخ دانشگاه اصفهان.لقماندهقان نیریدانشیار تاریخ دانشگاه اصفهان.مهدیابوالحسن ترقیدانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه اصفهان.Journal Article20160614In recent years, proceeding written data based on oral histories has been considered as part of the oral traditions of oral history. The fundamental error of this view is clear when defining the term “oral history”, which is: the act of collecting historical data based on narratives and stories that have been quoted orally. This definition precedes the scientific method of “oral history”, i.e. gathering historical information based on targeted, active and informed interviews.
Oral history is fundamentally different from that of oral tradition; oral tradition is a way of transmitting general cultural issues from one generation to another. In different societies oral traditions share some similarities with each other despite the fact that various factors such as race, religion as well as natural and human geography have caused fundamental differences.
Oral history, as used currently, refers to the act of collecting evidence and documents, through various scientific methods, mainly active interviewing. Previously, portable voice recorders were commonly used which was employed scientifically and more extensively; thus, it were possible to store the oral evidence. Moreover, the expansion and development of democracy in the modern world spreads the functions of such methods to all classes and strata of civil society.
This paper aims to, in addition to revising of oral tradition, to provide further details on its background and functions in different communities. Also an analytical comparison between oral tradition and oral history will be discussed.در سالهای اخیر و به دنبال نگارش تاریخهای مبتنی بر دادههای شفاهی، بسیاری خواسته یا ناخواسته سنت شفاهی و تاریخ شفاهی را با هم یکی انگاشته و در تعریف معنا و تبیین اصطلاح تاریخ شفاهی دچار سهوهایی بنیادی شدهاند. گردآوری دادههای تاریخی براساس روایات و اخباری که سینه به سینه نقل شدهاند پیشینهای به مراتب طولانیتر از روش علمیِ تاریخ شفاهی؛ یعنی، گردآوری اطلاعات تاریخی بر مبنای مصاحبة هدفمند، فعال و آگاهانه دارد.<br /> تاریخ شفاهی تفاوتهایی بنیادی با سنت شفاهی دارد. سنت شفاهی شیوه و راه انتقال ساز و کارهای فرهنگی و عمومی از نسلی به نسل دیگر است. اگرچه سنن شفاهی در جوامع گوناگون شباهتهایی با یکدیگر دارند، عواملی چون گوناگونی نژاد، اختلاف مذاهب و جغرافیای طبیعی و انسانی تفاوتهایی اساسی در آنها ایجاد کرده است.<br /> تاریخ شفاهی، که امروزه در گردآوری شواهد، مدارک و تولید اسناد از روشهای علمی بهره میبرد، در تحقیقات خود به طور عمده از روش مصاحبه استفاده میکند. از این شیوه زمانی به طور گسترده و علمی استفاده گردید که ضبط صوتهای قابل حمل اختراع شد و ذخیرهسازی شاهد گفتاری را ممکن نمود. همچنین تداوم و توسعة دموکراسی در دنیای مدرن، عملکرد این شیوه را به تمامی طبقات و اقشار جامعة مدنی گسترش داد. بنابراین، در این مقاله ضمن بازکاوی سنت شفاهی و پیشینة آن در جوامع مختلف و تبیین ویژگیها و کارکردهای اساسی آن، به مقایسة تحلیلی سنت شفاهی با روش علمی تاریخ شفاهی پرداخته میشود.https://jhr.ui.ac.ir/article_16528_a6d38be04a3497e777ae34648751efab.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532420110121The commission of militarism of Pahlavi II and its effect on the Iranian foreign policiesمأموریت نظامیگری دولت پهلوی دوم و تأثیرات آن بر سیاست خارجی ایران537816530FAمحمدجعفرچمنکاراستادیار تاریخ دانشگاه ارومیهJournal Article20160614Developing the military structure is one of the distinctive features of the Pahlavi dynasty in the 1970s. The Pahlavi government, took new political and security roles affected by some integrated international and internal factors, which rapidly converted into a focal point for the west. The dynasty succeeded in building its military machine. The result was an increase in Iran’s military and political movements and interventions both territorially and extraterritorially, which happened during the last decade of Pahlavi’s reign. <br />The present article aims at surveying militarism and its effect on foreign policies of the Pahlavi government. Subsequently, adopting militarism as an international and foreign policy, imposed heavy expenses on the regime. Its regional consequences, led to rapid foreign policy disintegration of the Pahlavi regime. <br /> توسعة ساختار نظامی از نمادهای مشخص حاکمیت پهلوی در دهة 50 ﻫ.ش/70م بود. دولت پهلوی با پذیرش نقش جدید سیاسی و امنیتی، تحت تأثیر مجموعه عوامل به هم پیوستة بینالمللی و داخلی به سرعت به کانون توجه غرب تبدیل گشت و به صورت کاملاً شتابآلود به قدرت نظامی عمدهای دست یافت. نتیجة این دگردیسی، افزایش تحرکات و مداخلات نظامی و سیاسی منطقهای و فرامرزی ایران در دهة واپسین حکومت پهلوی بود. هدف از این نوشتار بررسی نظامیگری و تأثیرات آن بر سیاست خارجی دولت پهلوی دوم است. بر این اساس، بالا رفتن جایگاه نظامیگری در سیاست داخلی و روابط خارجی، با تحمیل هزینههای سنگین مالی و تبعات سوءِ منطقهای، روند تضعیف و فروپاشی درونی سیاست خارجی رژیم پهلوی را شتاب بخشید.https://jhr.ui.ac.ir/article_16530_c98907b52cbb789fefa224ff92b83d6d.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532420110121On Sharik-b Sheikh al-Mohri rebelنگرشی بر قیام شریک بن شیخالمهری7910616529FAمحسنرحمتیاستادیار تاریخ دانشگاه لرستانJournal Article20160614This revolt took place in Tranoxiana in 749 during the early months of the reign of the Abbasid Caliphate. Sharik-b Sheikh al-Mohriwas the first revolt, with Shiīte thought, rising against the new caliphate, whom succeeded in gathering a lot of supporters around himself, including both the Arabs and the Iranians residing in that area. The main motive for them was the Abbasid’s intrigue. Their motto of "Al- Rreza men Al-i Mohammad" (to obey the descendants of Muhammad), which showed how they meant to hand over the caliphate to the descendants of Ali. This movement was spread among the Shiītes of Tranoxiana and took over the whole area, from Forghana to Soghd and Kharazm. Later, it was repressed into failure by <em>Abu muslim</em> and his commander, Ziād b. Sālih al Khozaīi<em>. </em> <br />This paper examines the major causes of this revolt in Tranoxiana, and how its background lead to intellectual, religious and social bases. The reasons as to why people participated in this revolt, in responce to Sharik’s invitation, will also be discussed. Finally the factors contributing to the deficiencies of the sources and the outcomes of the rebels will be examined. <br /> محور بنیادین این پژوهش بر یافتههایی استوار است که از پاسخ به پرسشهای به دست آمدهاند: 1. قیام شریک بن شیخالمهری در اثر چه عواملی پدید آمد و در پی چه اهدافی بود؟ 2. ماهیت فکری، مذهبی و اجتماعی این قیام چگونه بود؟ 3. سرنوشت این قیام چگونه رقم خورد و چرا؟<br /> این قیام، که در ماههای آغازینِ خلافتِ عباسی در سال 1323ﻫ.ق در ماوراءالنهر اتفاق افتاد، نخستین قیامی بود که با صبغة شیعی خلافت نوپای عباسی را به چالش کشاند. رهبر این قیام با بهرهگیری از زمینة مذهبی ماوراءالنهر توانست تودة وسیعی از اعراب و ایرانیان آن سامان را گرد خویش فراهم آوَرَد؛ کسانی که از نیرنگ عباسیان در انتخاب شعار الرّضا من آل محمد، خونریزی فراوان و عدم تحویل خلافت به فرزندان علی<sup>(ع)</sup> به خشم آمده بودند. این قیام به سرعت در میان اهالی ماوراءالنهر گسترش یافت و با پیوستن افراد یا گروههایی با انگیزههای اقتصادی و اجتماعی خاصّ خود، سراسر ماوراءالنهر را از فرغانه تا سغد و خوارزم دربرگرفت. اندک زمانی بعد، با مساعی ابومسلم و فرماندهاش، زیاد بن صالح خزاعی، این قیام از رسیدن به هدف ناکام ماند و سرکوب شد. در این مقال، علل بروز قیام شریک در ماوراءالنهر و عوامل موقعیتساز آن، ماهیت فکری، مذهبی و اجتماعی قیام و فرآیند تحولات آن، دلایل گسترش اولیة این قیام و پیوستن مردم به آن و سرانجام عوامل ناکامی و پیامدهای قیام بررسی و تحلیل شده است.<br /> https://jhr.ui.ac.ir/article_16529_7cdeb0e7df936e4e73559f1f70637723.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532420110121Confrontation of Mohaqqeq al-Karaki with positioning of Safavid rule in Shah Esma’il I era (1501-1523A.H.)مواجهه محقق کرکی با استقرار حاکمیت صفوی در عصر شاه اسماعیل اول (907-930ﻫ.ق)10713616531FAمحمدعلیرنجبراستادیار تاریخ دانشگاه شیرازمحمدتقیمشکوریانکارشناسارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه شیرازJournal Article20160614Safavid era was the first and most comprehensive experiment in the interaction of religious leadership with political institution following the establishment of Shi’ism as the official religion in Iran. On one hand, in this period and particularly in the times of Shah Esma’il 1501-1523, the first fundamentals of the political institution behavior in the political, economic, and social fields formed by description and explanation of the religious leadership. On the other hand, this circumstance caused insight differences amongst the clergy, which were followed by compiling argumentative treatises. In this article, the attention is on Mohaqqeq al-Karaki's life and his manner of practical and theoretical behaviour as one of the most effective jurists of sixteenth century in confrontation with Safavid rule in era of Shah Esma’il I. His vivid presence and participation in the first problems of Shah Tahmasb rule (1523-1576) has allowed less opportunity for a critical outlook versus his position in era of Esma’il I. The position which theoretically formed with compiling treatise in the subjects of <em>Kharaj</em>, Friday prayer and deputyship (<em>niyaba</em>) theory; and in some cases were challenged from clergymen including Sheikh Ebrahim al-Qatifi and Mir Jamal-o-Din Astarabadi. The aim of this research is to examine conceptually these treatises using information from other sources along with explanation of his behaviour and connections with the society, Safavid rule and religious policies in particular. <br /> حکومت صفوی صحنة نخستین و فراگیرترین تجربة تعامل رهبری دینی با نهاد سیاسی در دوران رسمیت تشیع در ایران بود. در آن زمان، به ویژه در ایام استقرار حکومت صفوی (دوران شاه اسماعیل 907-930ﻫ.ق)، از سویی نخستین مبانی رفتار نهاد سیاسی در عرصههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی با توضیح و تبیین رهبر دینی شکل گرفت و از سوی دیگر، موجب بروز تفاوت نگرشها در میان عالمان دینی شد که تألیف رسالههای جدلی را در پی داشت. در این مقاله به زندگی و نحوة رفتار عملی و نظری محقق کرکی به عنوان یکی از مؤثرترین فقیهان سدة دهم هجری در مواجهه با حکومت صفوی در دورة شاه اسماعیل اول توجه شده است. حضور و مشارکت پررنگ کرکی در مسائل اوایل حکومت شاه تهماسب (930-984ﻫ.ق) کمتر فرصت نگاه انتقادی به جایگاه او در دورة اسماعیل اول را داده است؛ جایگاهی که به لحاظ نظری با تألیف رساله در مباحث خراج، نماز جمعه و نظریة نیابت شکل گرفت و در مواردی عالمانی دینی چون شیخ ابراهیم قطیفی و میر جمالالدین استرآبادی آن را به چالش کشیدند. بررسی محتوایی این رسائل به همراه اطلاعات سایر منابع در راستای تبیین رفتارها و پیوندهای او با جامعه و حکومت صفوی و بهویژه سیاستهای مذهبی هدف این بررسی است.https://jhr.ui.ac.ir/article_16531_dc2c3267c34baf9d8326a6e4a7580de9.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532420110121A comparative study on several toponyms and tribes in Lurestan during the battle of Darius and Vehyazdatبررسی و تطبیق چند جاینام و طایفه در لرستان در نبرد داریوش و وهیزدات13714616532FAبهزادمعینی ساماستادیار دانشگاه بوعلی سینا همدانعلیرضاباژدانکارشناسارشد فرهنگ و زبانهای باستانی, دانشگاه بوعلی سینا همدان.Journal Article20160614The most important topological document of the Achaemenid period is the Bistun inscription, which has not been put to careful study, can help in the comparison of Bistun toponyms with that of present Iran. <br />This article has pursued some argumental points between Darius and vehyazdat on the Bistun inscription, comparing them linguistically and historically in the Lurestan province, moving onto a map route beginning with the land Yautia. Later we arrive at Raxa city in which the fight has temporarily come to an end; according to the Bistun inscription. Vehyazdat begun to assemble the forces, after escaping, the fight befell in Paishiuvada. Based on this historical occurrence, we have concluded that some toponyms in the Bistun inscription bear references to that of scientific views, phonetic evolutions and provincial geography.تاکنون در مورد جاینامهای کتیبة بیستون به عنوان مهمترین سند هخامنشیان و تطبیق آنها با جاینامهای امروزی کار اندکی صورت گرفته است. در این مقاله، برخی از مکانهای نبرد بین داریوش و وهیزدات را از روی کتیبة بیستون بررسی نموده و آنها را از نظر زبانشناسی با مکانهای کنونی سنجیدهایم. طبق نقشه در مسیری مشخص حرکت میکنیم که با سرزمین یئوتیا آغاز میشود و سپس به شهر رَخا میرسیم و جنگ در مرحلة اول بنا به نوشتة کتیبة بیستون به طور موقت ناتمام باقی بماند. وهیزدات پس از فرار به گردآوری نیرو میپردازد و این بار جنگ در پیشی اووادا از سر گرفته میشود. سپس وهیزدات به کوه بَرگه فرار میکند؛ ولی در آنجا دستگیر میشود. بنابر این رویداد تاریخی، این مقاله در مورد برخی از جاینامها براساس کتیبة بیستون، نظریههای صاحبنظران، تحولات آوایی و آگاهی از جغرافیای استان نتایجی ارائه میدهد. https://jhr.ui.ac.ir/article_16532_c7c30b79ade84c1aa986787a7eb3e40a.pdf