دانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532320101023Review of the causes and consequences of the murder of Imam Qoli Khan, the ruler of Fars in the era of Shah Safi (1632)بررسی علل و پیامدهای قتل امام قلیخان، حاکم فارس، در عصر شاه صفی (1042هـ ق)13216519FAجهانبخشثواقبدانشیار تاریخ، دانشگاه لرستانJournal Article20160614Imam Qoli Khan, a powerful ruler of Fars and prominent figure of the Safavid era, was murdered by Shah Safi (1628-1642) in 1632. Consequently, the decline of Allahverdi Khan’s family was the important event during the reign of this shah, which will be assessed from different point of views. This homicide, and similar incidents during the time of Shah Safi caused the European travelers at that time to drawing atrocious face for Shah Safi as well as latter researchers. This paper, firstly, endeavors to analyze this issue based on the reports of historians while considering the views of contemporary scholars. Next, it will also examine the political and military situations of Imam Qoli Khan in the Safavid state, its causes and motives of his murder and its consequences. <br /><strong><em> </em></strong>قتل امامقلی خان، حاکم توانمند فارس و از رجال سرشناس عصر صفویه، در سال 1042 ه.ق به دست شاه صفی (1038-1052 هـ ق) و برافتادن خاندان اللهوردی خان از حوادث مهم زمامداری این پادشاه محسوب میشود که از زوایای گوناگون ـ از ضرورتی ناگزیر در راستای تمرکز قدرت، تا اقدامی نابخردانه و دهشتناک ـ ارزیابی شده است. این قتل و حوادث مشابه در زمان شاه صفی موجب شده است تا در نوشتههای سیاحان اروپایی آن عصر و پژوهشهای جدید، چهرهای سفاک و خونریز از این پادشاه ترسیم شود. در این مقاله، به منظور واکاوی این موضوع براساس گزارشهای مورخان و لحاظ کردن دیدگاههای پژوهشگران معاصر، و دستیابی به یک جمعبندی قابل اعتنا، ضمن تبیین موقعیت سیاسی ـ نظامی امامقلیخان در دولت صفویه، علل و انگیزههای قتل او و پیامدهای آن بررسی و تحلیل شده است. https://jhr.ui.ac.ir/article_16519_0cae31e468982a2ec7c3f3748bc59fc4.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532320101023The analysis and role of Hamdaniyan and Baridiyan competition to growth and developing of Buyidsتحلیل و نقش رقابتهای حمدانی ـ بریدی در رشد و ارتقای آلبویه334016520FAعلی اکبرکجبافاستادیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان.فریدونالهیاریدانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان.عبدالرفیعرحیمیدانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه اصفهان.Journal Article20160614In the eve of the invasion of Baghdad by the Buyids, in 954, several groups claimed to govern Baghdad. The first group was the Turks the second, Baridiyans, who were rich and located near Ahwaz and Basreh third, the Hamdanid family that settled in Mussel. In 941 an ally emerged among the rivaling families on one side Hamdanid and Turks, and opposing the Baridiyans and Buyids, as the supporter of the Caliph, leading towards the Keiyl war. Finally, during this conflict Baridiyans were strongly defeated. The event changed the fate of Baghdad the army post, amiralomar in Baghdad were eliminated. The Keiyl war also provided the best opportunity for the Buyid family. They found the greatest chance of the decade the same they had looked forward to for dominating Baghdad. These circumstances smoothed the way for the presence of Buyids in Baghdad.در آستانۀ ورود آلبویه به بغداد در سال 334 هـ ق، چند گروه عمده مدعی امارت و حاکمیت بر بغداد بودند. نخست گروه حمدانیان، دوم گروه ترکان و سوم برادران بریدی که بر ثروتمندترین و کلیدیترین منطقۀ نزدیک به بغداد (اهواز، واسط، بصره و بطائح) حاکمیت دیرینه سالی داشتند. در چنین گردونه رقابتی، نبردی سرنوشتساز به نام جنگ کیل (نزدیک مدائن) در سال330هـ ق میان حمدانیان و متحدانشان (ترکان) به عنوان یاران خلافت با بریدیان و همپیمانانشان (دیلمیان) رخ داد که نتایج شگرفی به جای گذاشت. <br /> بریدیان نزدیک به بیست سال (314-332 هـ. ق) در جنگهای بسیاری وارد شدند؛ اما شکست خاندان بریدی در رویارویی با حمدانیان، اولین و آخرین شکست آنان به معنای وسیع کلمه بود. بریدیان در جنگ کیل به گونهای درهم شکسته و پریشان حال شدند که دیگر توانایی بازسازی نظامی و اجرای هیچگونه تحرکی را در منطقه نداشتند. <br /> این نبرد هم سرنوشت بغداد را دگرگون کرد و هم به دوران سلطه و اقتدار امیرالامراها در فاصلة سالهای 324 تا 334 هـ. ق پایان داد؛ به ویژه سقوط خاندان بریدی را شتاب بخشید و سران و سپاهیان آلبویه، که از یک دهۀ پیش مترصد تسلط بر بغداد بودند، اینک بدون وجود هیچگونه مزاحمی (بریدیان) راه را برای رسیدن به دارالخلافه (بغداد) هموار دیدند. مقالة حاضر در پی دستیابی به مهمترین پیامدهای نبرد کیل و چگونگی حضور آلبویه به عنوان تنها پیروز میدان نبرد در بغداد است. https://jhr.ui.ac.ir/article_16520_36470130f3cfa6a75805ddfe3e33868f.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532320101023The role of ruler families in the raise and fall of the Iranian royal dynasties in Ancient Iranنقش خاندانهای کهن در فراز و فرود سلسلههای ایرانی در دوره ایران باستان415616521FAمحمدتقیایمانپوراستادیار تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد.نجمالدینگیلانیکارشناس ارشد تاریخ ایران باستان، دانشگاه فردوسی مشهد.Journal Article20160614The Median Kingdom was the first Iranian dynasty based on a union of Aryan tribes and families. Following the formation of the Median government, authority of these Aryan tribes gradually increased and strengthened. Their power continued throughout the whole of ancient Iranian’s history including that of the Achaemenid, Parthian and Sasanian dynasties. Due to their ownership over the vast agricultural lands and herds as well as their influential position among their people and their military abilities they could play an important role in the historical development of Ancient Iran. <br />This paper, based on available historical evidence, historical research methodology and theories, examines the role of these influential ruling families in historical development, in particular the rise and fall of the Iranian royal dynasties of Iran’s ancient history. <br /> پادشاهی ماد اولین حکومت آریایی بود که از اتحادیهای از قبایل و طوایف آریایی و سایر اقوام محلی ساکن در منطقه تشکیل شد. این قبایل و اقوام محلی از دورة ماد اقتدارشان آغاز و به تدریج در زمان هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان بر تعداد، حوزة نفوذ و قدرت آنها افزوده شد. این تحولات سرانجام به ایجاد نظام خاندانی در ایران باستان انجامید. این خاندانها به دلیل جایگاه معنوی و خاستگاه قبایلی و نیز به علت داشتن املاک و رعایای فراوان و لیاقت و شجاعت در فن جنگاوری و سوارکاری توانستند در طول تمام این سلسلهها جایگاه ممتازی در ساختار سیاسی، نظامی، اقتصادی و اجتماعی کشور به دست آورند و در تحولات مهم سیاسی سلسلههای ایران باستان نقشی مهم بازی کنند. با توجه به نقش مهم این خاندانها در تحولات گوناگون این دوره از تاریخ ایران، این مقاله به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که آیا این خاندانها در فراز و فرود سلسلههای ایرانی نیز نقش عمدهای به عهده داشتند؟ برای پاسخگویی به این پرسش در مقاله تلاش شده است بااستناد به منابع موجود و مروری بر آغاز و فرجام سلسلههای ایرانی پیش از اسلام و با نقل شواهد تاریخی و با استفاده از پژوهشهای تاریخی به تحلیل و بررسی نقش مؤثر این خاندانها در فراز و فرود سلسلههای ایرانی این دوره پرداخته شود. https://jhr.ui.ac.ir/article_16521_fec051c38abf29305d987097c2920f43.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532320101023The Political thought of Hezb al-Tahrirاندیشۀ سیاسی حزب التحریر577616522FAحسنحضرتیاستادیار تاریخ دانشگاه تهرانعبدالواحدقادریدانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه تربیت مدرس تهرانJournal Article20160614The Socio-political conditions of Islam, especially in the Middle East around the mid-twentieth century, created conditions for establishment of a movement which is called Hezb al-Tahrir (al-Tahrir Party). The party originates from Quds in 1952, which was led by Sheikh Taqiud Din al-Nbhani, one of the graduates of al-Azhar. <br />The party based on "awakening the Islamic nation" motto, started her activity in this region. As the slogan suggests, the party aimed to break down the old-foundation constraints which had prevented Muslim nations in their progress and perfection. Among the constraints, the lack of political thought amongst the Muslim society was a very important issue. The political thought of Hezb al-Tahrir is formed on the base of Islamic government, derived by the Caliph who has the duty of operation of caliphate affairs. <br />According to existing literature, this article analyses the operation and the political thought of Hezb al-Tahrir. <br /> اوضاع سیاسی- اجتماعی جهان اسلام، به ویژه خاورمیانه، در نیمۀ سدۀ بیستم شرایطی را به وجود آورد تا جنبشی به نام حزب التحریر (حزب آزادیبخش) در آن شکل بگیرد. این حزب در سال 1952م در شهر قدس به رهبری شیخ تقیالدین النبهانی، که از زُمره دانشآموختگان الازهر بود، وارد صحنۀ مبارزات اسلامی در راه بیداری امت اسلامی گردید. آنگونه که از نام آن برمیآید حزب درصدد است تا با فراهم کردن شرایط و زمینهها، جوامع اسلامی را از قیود دیربنیادی که امت اسلامی را از پیشرفت و کمال بازداشته است رها کند. از جملة آن موانع، نبود قدرت اندیشه در نزد مسلمانان است. اندیشۀ سیاسی حزب التحریر بر محور تشکیل دولت اسلامی قرار دارد که با عنوان خلافت از آن نام میبرند و به تبع آن، رئیس دولت اسلامی را نیز خلیفه مینامند که به ادارۀ امور خلافت (دولت اسلامی) میپردازد. در این نوشتار تلاش میشود عمل و اندیشۀ سیاسی حزب التحریر به استناد مکتوبات و منشورات موجود بررسی و ارزیابی گردد.https://jhr.ui.ac.ir/article_16522_cb78163e5823de2aac8fe9c747e31992.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532320101023Beyhaqi and Amir Mohammad Gaznavi’s blindnessبیهقی و ماجرای کوری امیرمحمد غزنوی779216523FAقاسمصحرائیاستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستانمحمدرضاحسنی جلیلیاناستادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه لرستانJournal Article20160614Amir Mohammad’s blindness and descend was mentioned in the beginning of nearly all sources discussing his imprisonment. However, the Beyhaqi history and Zeanolakhbar (Gardizi), the main works of the Ghaznavid dynasty do not mention these at all, thus the clarity of this matter is still left to be discussed. According to critics, it would be obvious that these two sources are provided by people with strong ties to the court of Gaznavid. Abolfazel-e Beyhaqi, one of the most outstanding historians and annalists of the court of Gazne in the 5<sup>th</sup> century, does not report on the subject of Amir Mohammad. The incident involving Amir Mohammad is only mentioned later on in literature, approximately from the 6<sup>th</sup> century. Therefore, the gaps between the early sources and later texts on the subject, cast doubts on the matter.
In this paper the authenticity of the matter will be discussed by examining the quotations from available sources and foundations, to accept that Amir Mohammad had been blind in 1030; despite Beyhaqi’s silence on the event in the final part of Maso'ud’s regime. Yet this needs more valid sources, such have not been available so far. This paper examines the measure of valid references. However, the interpretation of those available references may shed some light on this issue.
بیشتر شارحان و کسانی که از آنان در باب تاریخ بیهقی و غزنویان تألیف یا تعلیقی بر جای مانده است در ماجرای زندانی شدن امیرمحمد به کور کردن وی پس از خلع از پادشاهی اشاره یا تصریح کردهاند؛ در حالی که با مطالعۀ تاریخ بیهقی و زینالاخبار گردیزی در صحت این خبر باید تردید کرد. در تاریخ بیهقی هیچگونه اشارهای به این موضوع وجود ندارد؛ در حالی که بخش بازماندۀ این کتاب مهمترین و معتبرترین تاریخ موجود عهد غزنوی، به خصوص دوران حکومت مسعود، است. در زینالاخبار گردیزی ـ اثر تاریخی قرن پنجم و عهد غزنویان ـ نیز اشارهای به این رویداد دیده نمیشود. ماجرای کوری امیرمحمد تنها در کتابهای تاریخی قرن ششم و پس از آن مشاهده میشود که هم با عهد غزنوی فاصلۀ زمانی دارند و هم هیچکدام از نظر مکان نگارش و اشراف بر وقایع بر تاریخ بیهقی برتری ندارند. پراکنده و متناقض بودن شیوۀ نقل ماجرای کوری امیرمحمد در کتابهای تاریخی پس از قرن ششم و نوشتههای متأخران باعث میشود که در صحت وقوع آن بیشتر تردید کنیم. برای پذیرفتن صحت ماجرای کور کردن امیرمحمد در سال 421 هـ ق برخلاف نظر آشکار بیهقی، یا کور بودن او در سالهای پایانی حکومت مسعود (432 هـ ق) بدون آنکه در تاریخ بیهقی اشارهای به آن شده باشد، به قرائن معتبرتری نیاز هست؛ امری که تاکنون میسر نشده است.<br /> https://jhr.ui.ac.ir/article_16523_a8cd115b64faafb77609ad39e69fb11c.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532320101023Mir Hosein-e Meybodi ( killed 1505) a historical recognitionمیرحسین میبدی (مقتول:911 هـ ق)یک بازشناسی تاریخی9311616524FAابوالحسنفیاض انوشاستادیار تاریخ دانشگاه اصفهانJournal Article20160614Ghazi Kamalodin Mir Hosain-e Meybodi (Yazdi) is a well-known face from the 15<sup>th </sup>century, executed by the order of Shah Isma'il in 1505. One could, therefore see, the contemporary historians of the time not motioning a proper report on the event because of his socio–political position, thus, the little information provided in their texts. This lack of information makes it difficult to describe Meybodi's personality. Based on Meybodi's letters, <em>Monsha'at</em>, this article seeks to answer the following questions: who was Meybodi? And why was he executed? <br />Although the answers have not always been narrated directly through the documents, yet, they have often had some seasonal references. This survey is based on Meybodi's letters (<em>Monsha'at</em>), which is regarded as the best source for understanding his ideas and actions. از جمله شخصیّتهای قرن نهم هجری، که در آغازین سالهای قرن دهم به دستور شاه اسماعیل صفوی (907 – 930 هـ ق) به قتل رسید، قاضی کمالالدین میرحسین میبدی یزدی بود. در خصوص سوانح زندگانی، منصب و موقعیت اجتماعی و اندیشههای او در منابع آن دوره کمتر رد پایی میتوان یافت. به نظر میرسد عواملی چند پدیدآورندة این سکوت منابع بودهاند. این عوامل هرچه که بوده باشند نتیجة آن فقر اطلاعاتیِ مورخ امروزی از این شخصیت است.<br /> این مقاله درصدد است با تکیه بر مُنشآت میبدی و با به پرسش کشیدن اندک اطلاعات موجود در منابع تاریخی و ارائة پاسخهایی- نه اگر قطعی حداقل قابل تأمل- تا حد امکان به تاریخ زندگانی میرحسین میبدی وضوح بیشتری ببخشد. گرچه این پاسخها لزوماً در همة موارد از تکیهگاه استنادی منقولی برخوردار نیستند، به لحاظ تاریخی تا حد زیادی پشتوانة استنباطی معقولی دارند.<br /> بنیاد این مقاله مبتنی برمُنشآت قاضی است که مهمترین مجرای دسترسی به آرا و عقاید اوست و بنا به ضرورت از منابع جنبی برای درک بهتر موقعیت تاریخی این موضوع استفاده شده است.<br /> https://jhr.ui.ac.ir/article_16524_4cad8591f9f9e879e7fc4377ab4830f5.pdfدانشگاه اصفهانپژوهش های تاریخی2008-62532320101023A research on the revolt of Isfahan in 1387پژوهشی درباره قیام مردم اصفهان در سال 789 هـ ق11713616525FAیزدانفرخیمربی آموزشیار دانشگاه پیام نور0000-0002-0874-4253Journal Article20160614This article is a study of the background of Isfahan’s revolt, during Teymur’s invasion of the Mozafarid territory, in 1387, by reviewing the historiographical texts on this event. Considering the fact that Teymurid historians wrote their books for the objective of legitimizing the rulership, they merely emphasized special aspects of the event, leaving out others such as the role of social groups. It seems to be scattered writings of researchers which have brought up the issue of re-examining these texts as well as the lack of critical methods, dominated exaggeration, reduction and prejudice. Certainly the lost aspect of this event could be reconstructed only by applying critical methods and designing questions about the situation of these narrations. Therefore, this article, based on a critical method, endeavors to reconstruct the ultimate events of 1387این نوشتار پژوهشی است دربارۀ زمینههای اجتماعی قیام مردم اصفهان در جریان حملۀ امیرتیمور به قلمرو آلمظفر در سال 789 هـ ق و بازخوانی متون وقایعنگار دربارۀ این رویداد. از آنجایی که مورخان تیموری به عنوان عوامل مشروعیتبخش حکومت تنها بر جنبۀ ویژهای از این رویداد تأکید کردهاند، جنبههای دیگر رویداد مانند نقش گروههای اجتماعی، اسباب و زمینههای اجتماعی شکلگیری رویداد، سرنوشت قیام و غیره در گزارشهای موجود تقریباً مسکوت مانده است. چنین مینماید که آنچه تاکنون در مورد این رویداد در میان نوشتههای پراکندۀ پژوهشگران آمده تا حدودی برآیند عدم بهکارگیری شیوۀ نقد متون و چیرگی اغراق، تقلیل و پیشداوری دربارۀ این رخداد بوده است. این مقاله درصدد است با بررسی روایات متون تاریخنگاری آن روزگار به برخی جنبههای اجتماعی و زمینهها، روند و برآیند قیام مردم اصفهان با نیروهای تیمور بپردازد.https://jhr.ui.ac.ir/article_16525_ecdd01cbd3c85e259201bc85b993539a.pdf