دانشگاه اصفهان پژوهش های تاریخی 2008-6253 3 2 2011 11 22 Kharazm’s I’tazila school during Kharazm-shah’s Era مکتب اعتزالِ خوارزم در روزگار خوارزمشاهیان(628-490 هـ .ق) 17 50 16541 FA ابراهیم باوفای دلیوند استادیار تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت Journal Article 2016 06 14 In Kharazm-<span style="text-decoration: underline;">sh</span>ah’s era the theological school of   I’tazila was a prosperous historical period in Kharazm’s territory. This territory due to geographical situation and economical status and commercial transactions with Eastern nations, especially north Europe which was the center of intellectual influence had engulfed various religions and nations. This situation, considering the intellectual and cultural background, social and political stability of Kharazm was very effective and influential on I’tazila school in that territory .The important issue in this study is that, unlike some historians and researchers conception, theological school of I’tazila, based on mentioned situations did not fade away after political decomposition of Abasi’s Caliphate and Ashariyya dominance in scientific and cultural centers and the influence  continued  on in Saldjuks’ governance era. After many attempts, this school was able to affect  Khʷarazm territory and  Kharazm-<span style="text-decoration: underline;">sh</span>ah’s era in the late 5^th century(lunar)/11^th century(A.D.) and it lasted up to 7^th and 8^th century(lunar)/ 13^th and 14^th century(A.D. ). <br />  <br />  مکتب کلامی اعتزال یکی از شکوفاترین و پررونق‌ترین دوره‌های تاریخی خود را در سرزمین خوارزم و در روزگار خوارزمشاهیان سپری نموده است. این منطقه، نظر به موقعیت جغرافیایی و اقتصادی و تعاملات تجاری با اقوام و ممالک شرقی خاصه با اروپای شمالی- که صحنه نفوذ میراث فکری یونان بود- ملت‌ها، ادیان و مذاهب گوناگون را در خود جای داده بود. این عوامل با توجه به زمینه‌های فکری و فرهنگی، امنیت اجتماعی و ثبات سیاسی خوارزم در نفوذ اعتزال در آن و جذب و گرایش خوارزمیان به آن و نیز بالندگی و شکوفایی فرهنگ و معارف عقلی در آن سرزمین در روزگار خوارزمشاهیان بسیار تاثیر داشته است. مسأله قابل طرح در این پژوهش آن است که برخلاف برداشتی عمومی از سوی مورخان و محققان، مکتب کلامی اعتزال با توجه به موقعیت‌ها و زمینه‌های یاد شده پس از تجزیه سیاسی دستگاه خلافت عباسی و غلبه اشعری‌گری در مراکز علمی و فرهنگی ایران اسلامی و نفوذ آن بر ساختار قدرت در عصر سلاجقه، از بین نرفت، بلکه با کوشش‌های فراوانی توانست در اواخر قرن پنجم ﻫ.ق/ یازدهم م، در ولایت خوارزم عصر خوارزمشاهیان نفوذ کند و تا قرون هفتم و هشتم ﻫ.ق/ سیزدهم و چهاردهم م، در این سرزمین تداوم یابد.<br />   https://jhr.ui.ac.ir/article_16541_44c15b0d7329cb8d365e52e83852f99b.pdf