امکان وجود یک سرزمین نیایی کهن‌تر برای مردمان پرسوا بر مبنای محتوای منابع مکتوب باستان‌شناختی و نام‌های تاریخی- اساطیری
1. امکان وجود یک سرزمین نیایی کهن‌تر برای مردمان پرسوا بر مبنای محتوای منابع مکتوب باستان‌شناختی و نام‌های تاریخی- اساطیری

سورنا فیروزی؛ زهره جوزی؛ محمدامین سعادت مهر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.131862.2291

چکیده
  مبنای قرائت‌های صورت گرفته از ترجمه متون نوآشوری، نظر بر این است که برای نخستین‌بار و در گزارشی از شلمنسر سوم در سده‌ی نهم پیش از میلاد، به مردمانی با نام «اتحادیه‌ای از بیست و هفت شهریار پارسوآ» ...  بیشتر
نقش نامه سری پروکوپیوس درشکست حمله‌ی شاهپور دوم به سوریه در سال 359م.
2. نقش نامه سری پروکوپیوس درشکست حمله‌ی شاهپور دوم به سوریه در سال 359م.

احمد الحواط؛ محمدتقی ایمان پور؛ پدرام جم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 اردیبهشت 1401

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.132428.2317

چکیده
  با روی کار آمدن شاهپور دوم ساسانی ( 379-309م) منازعات ساسانیان و رومی ها وارد مرحله جدیدی شد. سیاست شاهپور دوم در این دوره دستیابی به شهرهای ثروتمند سوریه بود. برای تحقق این هدف او سه بار در دهه 340 م. از طریق ...  بیشتر
واکاوی گاهنگاری فرترکه‌ها با توجه به کاوش‌های استروناخ در تل‌تخت پاسارگاد
3. واکاوی گاهنگاری فرترکه‌ها با توجه به کاوش‌های استروناخ در تل‌تخت پاسارگاد

فضل الله براقی؛ سیدصاحب برزین؛ محمد توکلیان

دوره 14، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 103-119

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.132170.2306

چکیده
  مجموعة پاسارگاد مرکز مهمی در ایالت پارس است که کوروش دوم آن را بنا کرده است؛ حتی کمی از اهمیت این مکان با روی کار آمدنِ داریوش کاسته نشد. احترام هخامنشیان و حتی سلوکیان باعث شد تا حاکمان محلی پارس پس از ...  بیشتر
پادشاهی میانه و شاهان خراج‌گزار ایران در متون کلاسیک چینی؛ بررسی یک ادعا
4. پادشاهی میانه و شاهان خراج‌گزار ایران در متون کلاسیک چینی؛ بررسی یک ادعا

حمیدرضا پاشازانوس

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 19-34

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.126127.2106

چکیده
  تاریخ‌نگاری در چین، مانند هر کشور دیگری، از فرهنگ آن کشور ﻣﺘﺄثر است. در چین دست‌کم از قرن‌ها پیش از کنفوسیوس، سنت اساس فرهنگ مردم بود که به طور طبیعی بر اندﻳﺸﮥ مورخان چینی نیز ﺗﺄثیر نهاد. جهان‌بینی ...  بیشتر
تحلیل نمادشناسانه و کهن‌الگویی اسطورۀ نبرد هوشنگ و مار سیاه در شاهنامۀ فردوسی
5. تحلیل نمادشناسانه و کهن‌الگویی اسطورۀ نبرد هوشنگ و مار سیاه در شاهنامۀ فردوسی

سیدمهدی حبیبی؛ شکوه السادات اعرابی هاشمی؛ سهیلا ترابی فارسانی

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 35-52

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.129997.2239

چکیده
  در جوامع مختلف، نمادها و کهن‌الگوها مهم‌ترین عناصر ساختاری اسطوره‌ها را تشکیل می‌دهند. در اسطوره‌شناسی ایرانی نیز نمادها و کهن‌الگوها نقش بسیار مهمی برعهده دارند. اسطورۀ نبرد هوشنگ با مار سیاه یکی ...  بیشتر
یک امپراتورِ ناشناخته در نقشبرجستة شاپور یکم ساسانی: تنگ‌چوگان؛ بیشاپور 3
6. یک امپراتورِ ناشناخته در نقشبرجستة شاپور یکم ساسانی: تنگ‌چوگان؛ بیشاپور 3

سیدصاحب برزین؛ محمد توکلیان

دوره 12، شماره 4 ، دی 1399، ، صفحه 71-94

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.127541.2155

چکیده
  پژوهشگرهای خارجی و داخلی تاکنون پژوهش‌های ژرف و بررسی‌های موشکافانه‌ای دربارۀ نقوش برجستۀ ساسانی انجام داده‌اند. این پژوهش‌ها که به‌طور مداوم از آغاز قرن بیستم میلادی شروع شد و تا عصر حاضر ادامه ...  بیشتر
تحلیل اسطورﮤ جمشید نقل‌شده در شاهنامه و تاریخ‌های اسلامی با رویکرد نقد کهن‌الگویی
7. تحلیل اسطورﮤ جمشید نقل‌شده در شاهنامه و تاریخ‌های اسلامی با رویکرد نقد کهن‌الگویی

سیدمهدی حبیبی؛ شکوه السادات اعرابی هاشمی؛ سهیلا ترابی فارسانی

دوره 12، شماره 2 ، تیر 1399، ، صفحه 87-104

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.123747.2016

چکیده
  تمامی مضامین اسطوره‌ای و جهان‌بینی اقوام ابتدایی و مفاهیم مذهبی ملت‌های مختلف را که نشان‌دهندﮤ نمونه‌های عام سلوک آدمی است، باید کهن‌الگو نامید. این مضامین اسطوره‌ای در جوامع مختلف تکرارشونده ...  بیشتر
تحلیل تاریخی سه ﺳﮑﮥ عرب‌ساسانی بیشاپور (سدﮤ نخست قمری)
8. تحلیل تاریخی سه ﺳﮑﮥ عرب‌ساسانی بیشاپور (سدﮤ نخست قمری)

کتایون فکری پور؛ فریبا شریفیان

دوره 12، شماره 1 ، فروردین 1399، ، صفحه 95-108

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.121331.1924

چکیده
  اعراب مسلمان پس از فتح ایران، سکه‌هایی به سبک سکه‌های ساسانی با حاشیه‌ای به خط کوفی، ضرب کردند که به سکه‌های عرب‌ساسانی معروف شد. بیشتر سکه‌های عرب‌ساسانی نقره‌اند؛ اما در کنار آنها شمار فراوانی ...  بیشتر
پیمان صلح ایلام و آشور در 674 پیش از میلاد؛ زمینههای شکلگیری و سرانجام آن
9. پیمان صلح ایلام و آشور در 674 پیش از میلاد؛ زمینههای شکلگیری و سرانجام آن

حسین بادامچی؛ سعیده شریفی

دوره 11، شماره 2 ، تیر 1398، ، صفحه 33-47

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2019.114640.1606

چکیده
  پیمان صلح سال 674 پیش از میلاد میان ایلام و آشور، در تاریخ روابط این دو دولت، پیمانی منحصربه‌فرد محسوب می‌شود؛ زیرا تنها پیمان دوستاﻧﮥ میان دو دولت است که با اطمینان از آن سخن می‌گویند. متن و مفاد این ...  بیشتر
ارتباط میان فریدون با ایزد آب در تمدن ایلام
10. ارتباط میان فریدون با ایزد آب در تمدن ایلام

خدیجه نقی پورفر؛ ناصر جدیدی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 1-17

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2018.108652.1302

چکیده
  مانند بسیاری از اساطیر ایرانی، فریدون نیز این قابلیت را دارد که در متون ودایی پیگیری شود؛ اما پس از جست‌وجو در این متون، تفاوت‌هایی میان نقش‌های فریدون در متون ودایی و میانه ایرانی دیده می‌شود. تاریخ ...  بیشتر
نقش مسیحیان نسطوری در برقراری صلح میان ایران و بیزانس در سال630م
11. نقش مسیحیان نسطوری در برقراری صلح میان ایران و بیزانس در سال630م

مهناز بابایی توسکی؛ محمدکریم یوسف جمالی؛ سید اصغر محمودآبادی؛ فیض اله بوشاسب گوشه

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 95-110

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.76519

چکیده
  پس از قتل موریس (Maurice) در سال 602م به دست فوکاس (Phocas)، مناسبات دیپلماتیک میان دولت بیزانس و ساسانیان به‌سرعت دگرگون شد. خسرودوم به بهانۀ خونخواهیِ موریس، استراتژی خود را برپاﻳﮥ نابودی کامل همسایۀ غربی ...  بیشتر
مضمون تقابل خِرد و آز و جایگاه آن دراندیشۀ ایرانشهری
12. مضمون تقابل خِرد و آز و جایگاه آن دراندیشۀ ایرانشهری

علی یزدانی راد؛ عاطفه رنجبر جمال آبادی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 179-202

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.102738.1077

چکیده
  تقابل خِرد و آز از کهن‌ترین، بنیادی‌ترین و پایاترین مضامین ایرانی است که در شکل‌دادن به حیات فکری و دینی و نیز اندﻳﺸﮥ سیاسی ایرانیان باستان نقش بسیار مؤثری داشته است؛ اما متأسفانه کمتر به چشم آمده ...  بیشتر
ستیز و سازش أهل‌البُیُوتات و بزرگان با پادشاه در دورة ساسانیان (از خیزش ساسانیان تا پادشاهی قباد یکم)
13. ستیز و سازش أهل‌البُیُوتات و بزرگان با پادشاه در دورة ساسانیان (از خیزش ساسانیان تا پادشاهی قباد یکم)

شهرام جلیلیان

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 203-227

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.103407.1109

چکیده
  در دورة ساسانیان چندین خاندان کوچک و بزرگ در گسترة ایران پراکنده بودند که ازآن‌همه، هفت خاندان کارن، سورن، اسپاهبذ، مهران، اسپندیاذ، زیک و خود دودة ساسانی نژاده‌تر و نیرومندتر از دیگران بودند. هموندان ...  بیشتر
بررسی عوامل تاریخی بنیاد شهرها با رویکرد به شهرهای ایران و میانرودان
14. بررسی عوامل تاریخی بنیاد شهرها با رویکرد به شهرهای ایران و میانرودان

حمید کاویانی پویا

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 73-90

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.22087

چکیده
  در بررسی این نکته که جوامع چه زمانی به شهرنشینی و مدنیت متمایل شدند و چه عواملی باعث این رخداد شد، مکاتب مختلف تاریخی و جغرافیایی هرکدام به یکی از عوامل مهم در پیدایش و ساختار شهرهای باستانی ﺗﺄکید کرده‌اند. ...  بیشتر
تأملی بر تاریخ و آثار فرهنگی هپتالیان در ایرانِ عصر ساسانی
15. تأملی بر تاریخ و آثار فرهنگی هپتالیان در ایرانِ عصر ساسانی

میثم لباف خانیکی

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 139-161

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.22090

چکیده
  گستردگی قلمرو ساسانیان گذشته از ثروت و قدرتی که برای شاهنشاهان ساسانی به ارمغان می‌آورد، در زﻣﻴﻨﮥ حفظ یکپارچگی ایران مشکلاتی را باعث می‌شد. نواحی شرقی ایران که با پایتخت و مرکز حکومت فاصله داشت، بیشتر ...  بیشتر
پیامدهای صلح راندیا؛ تهاجم ترایان و جانشینان او به ارمنستان
16. پیامدهای صلح راندیا؛ تهاجم ترایان و جانشینان او به ارمنستان

پرویز حسین طلائی؛ محمد ملکی

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 163-176

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.76500

چکیده
  با هم‌مرزشدن ایران و روم در زمان مهرداد دوم اشکانی (124تا87پ.م)، رویارویی‌های پیوﺳﺘﮥ دو قدرت بزرگ برای دستیابی به مناطق مهم مرزی، به‌ویژه ارمنستان، آغاز شد. در سال 63میلادی، این رویارویی‌ها به انعقاد ...  بیشتر
اعراب و شاهزاده‌نشین عربی خاراسن در دولت اشکانیان
17. اعراب و شاهزاده‌نشین عربی خاراسن در دولت اشکانیان

محمدکریم یوسف جمالی؛ علی اصغر محمودآبادی؛ عادی سعیداوی

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 1-14

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2016.21110

چکیده
  در دنیای باستان، موقعیت جغرافیایی ایران و اهمیت بازرگانی آن، ارتباط پارسیان را با اقوام مختلف موجب شد. به همین علت، ایران را گذرگاه حوادث یا چهارراه حوادث گفته‌اند و در تمدن­های باستان، هرگونه رخدادی ...  بیشتر
نظریه و روش در دوره‌بندی تاریخ ساسانی
18. نظریه و روش در دوره‌بندی تاریخ ساسانی

حسین بادامچی؛ اسماعیل مطلوب‌کاری

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 15-36

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2016.21106

چکیده
  دوره‌بندی تاریخ ساسانی (224 تا 651 م) از نکات مهم، در بررسی سیر تحول و دگردیسی این سلسلۀ مهم تاریخ ایران است. در این دوره‌بندی، به مبانی مشروعیت دولت ساسانی و جهان‌بینی مسلط در هر دوره از تاریخ آن توجه شده‌است. ...  بیشتر
راه‌های ارتباطی خشکی در دوره هخامنشی
19. راه‌های ارتباطی خشکی در دوره هخامنشی

سهم الدین خزائی

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 37-58

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2016.21112

چکیده
  با شکل‌گیری شاهنشاهی هخامنشی (559 تا 331 ق.م)، مناطق وسیعی با مردمان و آداب و سنن مختلف تحت فرمان ایران قرار گرفتند. اداره این مناطق مختلف نیازمند راه‌های ارتباطی مجهز و فراوانی بود تا دسترسی به همه قلمرو ...  بیشتر
تبیین ماهیت شورش‌ ساتراپی ارمنستان در عهد داریوش اول
20. تبیین ماهیت شورش‌ ساتراپی ارمنستان در عهد داریوش اول

علیرضا سلیمان زاده

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 59-74

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2016.21095

چکیده
  براساس گزارش کتیبه بیستون، با جلوس داریوش بزرگ، ساتراپی‌های مختلف شاهنشاهی هخامنشی سر به شورش برداشتند که شورش ساتراپی ارمنستان از جمله همین عصیان‌ها بود.  در حوزه تاریخ ایران دوره هخامنشی، پژوهش‌های ...  بیشتر
حدود مفاهیم «جبر» و «اختیار» در متون پهلوی و رابطة آن‌ها با نقش انسان در تاریخ در اندیشة مزدیسنا
21. حدود مفاهیم «جبر» و «اختیار» در متون پهلوی و رابطة آن‌ها با نقش انسان در تاریخ در اندیشة مزدیسنا

اسماعیل سنگاری؛ علیرضا کرباسی؛ عرفانه خسروی

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 75-98

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2016.21096

چکیده
  اندیشۀ مزدیسنا، بسان دیگر مکاتب دینی و فلسفی، جایگاه بسیار ویژه‌ای برای موضوع «جبر» و «اختیار» در نظر داشته است. با بررسی متون کهن برای شناخت این آیین که شامل ریگ ودا و اوستا و متون پهلوی است، ...  بیشتر
تأثیر جنگ‌های ایران و بیزانس (603 تا 628 م) در فروپاشی دولت ساسانی
22. تأثیر جنگ‌های ایران و بیزانس (603 تا 628 م) در فروپاشی دولت ساسانی

مهرداد قدرت دیزجی

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 99-110

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2016.21109

چکیده
  ایران ساسانی در اوایل سدۀ هفتم م، در اثر جنگ‌های طولانی با امپراتوری بیزانس (603 تا 628 م) و شکست بعدی آن، توان نظامی و دفاعی خود را از دست داد و به بحرانی سیاسی و اقتصادی گرفتار شد. پیش از این، براساس مطالعات ...  بیشتر
ایزد مِهر و آرایش فهرست‌های جغرافیایی در کتیبه‌های هخامنشی و ساسانی
23. ایزد مِهر و آرایش فهرست‌های جغرافیایی در کتیبه‌های هخامنشی و ساسانی

نازنین تمری

دوره 8، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 111-130

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2016.21283

چکیده
  تقسیم‌بندی جهان به بخش‌های مختلف، از مسائلی است که با آغاز زندگی اجتماعی بشر در گوشه و کنار جهان شروع شده‌است و هنوز هم ادامه دارد. قدیمی‌ترین تقسیم‌بندی‌ها دارای جنبه اسطوره‌ای و افسانه‌ای است ...  بیشتر
شواهد باستان‌شناختی جدید از حضور تاریخی اقوام سکایی در ایران
24. شواهد باستان‌شناختی جدید از حضور تاریخی اقوام سکایی در ایران

رضا رضالو؛ یحیی آیرملو

دوره 7، شماره 4 ، دی 1394، ، صفحه 17-32

چکیده
  سکاها به عنوان یکی از مهم‌ترین اقوام، در هزاره اول قبل از میلاد، در مطالعات تاریخی و باستان‌شناسی ایران اهمیت بسزایی دارند. این قوم در برهه‌ای از تاریخ ایران، یعنی دورۀ مادها، وارد ایران شدند و برای ...  بیشتر
واپسین ساسانیان در تخارستان و چین و ژاپن
25. واپسین ساسانیان در تخارستان و چین و ژاپن

حمیدرضا پاشازانوس؛ احسان افکنده

دوره 7، شماره 4 ، دی 1394، ، صفحه 45-60

چکیده
  پس از شکست ساسانیان در نهاوند، یزدگرد سوم (632 تا 651م/۱۰ تا ۲۹ق) به شرق ایران پناه برد. او برای بازپس‌گیری نواحی ازدست‌رفته، تلاش‌های بسیاری، مانند اتحاد با بزرگان و اشراف ایرانی ساکن در این مناطق انجام ...  بیشتر