تبیین تأثیر اندیشه و عملکرد اقتصادی امام علی (ع) بر توسعۀ تمدن اسلامی- با تأکید بر تمدن‌سازی حکومت‌های شیعی
تبیین تأثیر اندیشه و عملکرد اقتصادی امام علی (ع) بر توسعۀ تمدن اسلامی- با تأکید بر تمدن‌سازی حکومت‌های شیعی

آیت قبادی

دوره 14، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 39-56

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.131959.2297

چکیده
  فعالیت‎های اقتصادی مسلمانان در سده‎‍های نخستین اسلامی در قالب نظام اقتصادی اسلام، که به جهش تولید و خلق ثروت انجامید، یکی از عوامل اصلی‎ شکل‎گیری و توسعۀ تمدن اسلامی بوده است. در تدوین این نظام ...  بیشتر
تحلیل و واکاوی تأثیرپذیری اعراب از آداب و رسوم ایرانی (مطالعۀ موردی: تفریح، خوراک و پوشاک)
تحلیل و واکاوی تأثیرپذیری اعراب از آداب و رسوم ایرانی (مطالعۀ موردی: تفریح، خوراک و پوشاک)

حاتم موسایی؛ غفار پوربختیار؛ عبدالعزیز موحد

دوره 14، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 57-74

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.132096.2304

چکیده
  ایران با پیشینۀ فرهنگی و تمدنی غنی، همیشه با فرهنگ‌ها تعامل داشته و تأثیر بسزایی بر سرزمین‌ها، فرهنگ‌ها و ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تمدن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های ...  بیشتر
شکل‌گیری قدرت سیاسی و پیکربندی نظام مشروعیت مُرابِطون در اندلس
شکل‌گیری قدرت سیاسی و پیکربندی نظام مشروعیت مُرابِطون در اندلس

محمدحسن بهنام فر

دوره 14، شماره 2 ، تیر 1401، ، صفحه 75-88

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.132210.2309

چکیده
  مُرابِطون یکی از دولت‌های مهم اسلامی در قرن پنجم قمری/یازدهم میلادی بود که علاوه‌بر مغرب، در اندلس نیز حاکمیت یافت. گسست قدرت پس از امویان و استقرار دولت‌های ملوک‌الطوایفی در اندلس، وضعیت بی‌ثباتی ...  بیشتر
تقابل جریان‌های فکری جهان اسلام مبتنی ‌بر گونه‌شناسی ردیههای کلامی الفهرست ندیم
تقابل جریان‌های فکری جهان اسلام مبتنی ‌بر گونه‌شناسی ردیههای کلامی الفهرست ندیم

سعید طاوسی مسرور؛ مهدیه پاکروان؛ زهرا سالاریان

دوره 14، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 1-39

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.130786.2260

چکیده
  مناظرات و مباحث فکری، از مدارس نخبگانی گرفته تا سطح عرصۀ سیاسی، همواره بخش مهمی از جریان‌های فکری جامعه بوده است. بخشی از بازتاب این مباحث، از کتاب‌ها و رسائل هر دوره درخور درک و دریافت است. ردیه‌نویسی، ...  بیشتر
پیگیری سِیری تاریخی از تعامل تا تقابل؛ امویان با امام‌سجاد(ع)
پیگیری سِیری تاریخی از تعامل تا تقابل؛ امویان با امام‌سجاد(ع)

عباس میرزایی

دوره 14، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 57-70

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.128506.2190

چکیده
  بررسی سیاست‌های امویان پس از ماجرای قیام امام‌حسین(ع) با امام‌سجاد(ع)، از موضوعات مهم در فهم تحولات سیاسی و اجتماعی شیعه در نیمۀ دوم سدۀ نخست قمری است؛ چون این موضوع نشان‌دهندۀ فعالیت‌های جامعۀ شیعی ...  بیشتر
قزلباشان ایناللو و قمه‌زنی در شهر چادگان
قزلباشان ایناللو و قمه‌زنی در شهر چادگان

نوراله عبداللهی؛ محمدعلی رنجبر

دوره 14، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 71-84

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2022.131205.2268

چکیده
  ایناللوها ازجمله قبایل ترک‌نژادند که در حکومت ممالیک شام نقش ویژه‌ای داشتند. پس از پیوستن این گروه به صفویان، با نام قزلباشان شاملو، یکی از آنها حاکم منطقۀ چادگان شد. اولاد او تا دورۀ پهلوی، در مقام ...  بیشتر
ارزیابی روایت‌های تاریخی بخاری ناظر بر سیرۀ اعتقادی و فقهی پیامبر(ص) در پیش و پس از بعثت
ارزیابی روایت‌های تاریخی بخاری ناظر بر سیرۀ اعتقادی و فقهی پیامبر(ص) در پیش و پس از بعثت

نفیسه فقیهی مقدس؛ اکبر روستائی

دوره 13، شماره 3 ، مهر 1400، ، صفحه 21-38

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.126386.2112

چکیده
  تعالیم رسول‌الله(ص) در تراث اسلامی، به شکل‌های گوناگون در کتاب‌های روایی و سیره بازتاب یافته است. صحیح بخاری یکی از مصادر مهم روایی اهل تسنن است که آموزه‌های نبوی را بررسی کرده است. او در این کتاب، روایت‌های ...  بیشتر
رهیافت تاریخ‌نگارانۀ عباسقلی سپهر در شرح حال حضرت زینب(س) در کتاب ناسخ‌التواریخ
رهیافت تاریخ‌نگارانۀ عباسقلی سپهر در شرح حال حضرت زینب(س) در کتاب ناسخ‌التواریخ

نیلوفر خوشنام؛ مریم عزیزیان؛ هادی وکیلی

دوره 13، شماره 3 ، مهر 1400، ، صفحه 91-110

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.130443.2252

چکیده
  در طول تاریخ، نوشتن کتاب در موضوع ائمۀ اطهار(ع)، خاندان پیامبر(ص) و نسب علویان همواره یکی از زمینه‌های علاقۀ شیعیان بوده است. با وجود این، نگارش اثری مستقل دربارۀ حضرت زینب(س) با عنایت علما و مؤلفان برجستۀ ...  بیشتر
عُزّی، الهۀ سیاه در منابع اسلامی: واکاوی خاستگاه این انتساب با کمک منابع پیشااسلامی و باورهای سامیان باستان
عُزّی، الهۀ سیاه در منابع اسلامی: واکاوی خاستگاه این انتساب با کمک منابع پیشااسلامی و باورهای سامیان باستان

زهرا محققیان

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1400، ، صفحه 53-71

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.126170.2107

چکیده
  یکی از زمینه‌های بحث دربارۀ خدابانوان عربی واکاوی ویژگی‌های ایشان در منابع اسلامی است. در این زمینه، به طور ویژه برخی گزارش‌های مرتبط با الهۀ عُزّی درخور توجه است که در روایت‌های مربوط به انهدامش به‌مثابۀ ...  بیشتر
تبیین تاریخی مؤلفه‌های همگرایی از منظر امام‌جواد(علیه‌السلام)
تبیین تاریخی مؤلفه‌های همگرایی از منظر امام‌جواد(علیه‌السلام)

زهرا سلیمانی؛ اصغر منتظرالقائم؛ مصطفی پیرمرادیان

دوره 13، شماره 1 ، فروردین 1400، ، صفحه 1-18

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.124959.2070

چکیده
  ظهور و حضور اندیشه‌های متنوع و متعدد فکری و فرهنگی در جهان اسلام پس از رحلت رسول‌الله(ص) تا به امروز، چالش ﻣﺴﺌﻠﮥ همگرایی امت اسلام را رقم زده است. دورة امامت امام‌جواد(ع) (203تا220ق/825تا882م) نیز فصل رونق ...  بیشتر
خاندان فقیه حکومت‌کنندۀ عزفیان در سبته: فرازوفرود قدرت سیاسی و اقتدار علمیدینی
خاندان فقیه حکومت‌کنندۀ عزفیان در سبته: فرازوفرود قدرت سیاسی و اقتدار علمیدینی

الهام امینی کاشانی

دوره 13، شماره 1 ، فروردین 1400، ، صفحه 55-68

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.129622.2227

چکیده
  در طول سده‌های هفتم و هشتم قمری، عزفیان از خاندان‌های مشهور فقیه و عالم در شهر سبته بودند. آنها در مقام حکومت‌کننده، موفق شدند بیشتر به‌صورت نیمه‌مستقل بر این شهر و در برهه‌هایی بر چند شهر دیگر نیز ...  بیشتر
بررسی روابط ایوبیان (حک 567تا658ق/1173تا1260) و صوفیه
بررسی روابط ایوبیان (حک 567تا658ق/1173تا1260) و صوفیه

عباسعلی محبی فر

دوره 12، شماره 4 ، دی 1399، ، صفحه 111-125

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.126421.2120

چکیده
  در دورۀ ایوبیان (حک 567تا658ق/1173تا1260م)، وجود فرقه‌ها و مذهب‌های مختلف از چالش‌های مهم پیش روی آنها بود؛ به گونه‌ای که این دولت را مجبور کرد در قبال آنها سیاست‌های متفاوتی در پیش بگیرد. در این میان، از مهم‌ترین ...  بیشتر
ملاحظاتی در باب نمود اعتقاد به «احکام نجوم» در تاریخ‌نگاری ابوحنیفه دینوری
ملاحظاتی در باب نمود اعتقاد به «احکام نجوم» در تاریخ‌نگاری ابوحنیفه دینوری

علی اکبر عباسی؛ زهرا سادات کشاورز

دوره 12، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 1-16

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.123346.1990

چکیده
  در تاریخ‌نگاری، مبحث اعتقادداشتن یا اعتقادنداشتتن مورخ به «احکام نجوم»، از نکات مهم و در کانون توجه است. ابوحنیفه دینوری، از مورخان بزرگ تمدّن اسلامی در قرن سوم قمری/نهم میلادی، کتاب اخبارالطوال ...  بیشتر
بررسی و تحلیل تاریخی نقش اندﻳﺸﮥ مصلحت‌گرایی در ﻏﻠﺒﮥ نظام خلافت بر نظام امامت در شکل‌گیری و ادارﮤ دولت اسلامی از سال 11تا13ق
بررسی و تحلیل تاریخی نقش اندﻳﺸﮥ مصلحت‌گرایی در ﻏﻠﺒﮥ نظام خلافت بر نظام امامت در شکل‌گیری و ادارﮤ دولت اسلامی از سال 11تا13ق

بهمن زینلی

دوره 12، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 17-34

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.123358.1992

چکیده
  رحلت پیامبر اسلام(ص) نقطه‌عطفی در تاریخ اسلام بود و در ساختار ادارﮤ جاﻣﻌﮥ اسلامی، سرآغاز شکل‌گیری نظام سیاسی جدیدی شد. دولت نوپای اسلامی برای اداﻣﮥ حیات خود، با دو راهبرد خلافت و امامت مواجه شد. طرفداران ...  بیشتر
قدمگاه، اثر جای پای طبیعی یا حجاری و جایگاه آن در باورهای مذهبی ایرانی‌ها در پیش و پس از ظهور اسلام
قدمگاه، اثر جای پای طبیعی یا حجاری و جایگاه آن در باورهای مذهبی ایرانی‌ها در پیش و پس از ظهور اسلام

نصراله عباسی؛ هادی سلیمانی ابهری

دوره 12، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 35-50

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.124988.2072

چکیده
  قدمگاه‌ها مکان‌های مقدسی‌اند که در ایران قدمت تاریخی و قدیمی دارند و در حکم میراثی فرهنگی و مذهبی شناخته می‌شوند. در بیشتر مواقع، جای پای مقدسی در قدمگاه‌ها‌ نصب شده‌ است که بیشتر آنها به امام هشتم، ...  بیشتر
روش‌شناسی فرهنگی دعوت و جلب اطاعت در قیام عاشورا
روش‌شناسی فرهنگی دعوت و جلب اطاعت در قیام عاشورا

محمد مصطفی اسعدی؛ مهدی فرهودفر؛ دلبر شجاع آباجلو

دوره 12، شماره 3 ، مهر 1399، ، صفحه 83-98

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2021.126992.2140

چکیده
  این پژوهش با تحلیل و هم‌سنجی گزاره‌های تاریخی موجود در منابع کهن، این مسئله را واکاوی می‌کند: در قیام عاشورا، برای دعوت و جلب اطاعت عموم جامعه چه روشی در پیش گرفته شد؟ براساس یافته‌های پژوهش حاضر، دعوتگران ...  بیشتر
بررسی و تحلیل مؤلفه‌های مشروعیتیابی حکومت حسن بن زید علوی (250تا270ق/865تا884م)
بررسی و تحلیل مؤلفه‌های مشروعیتیابی حکومت حسن بن زید علوی (250تا270ق/865تا884م)

آرمان فروهی؛ محمدعلی چلونگر؛ اصغر منتظرالقائم

دوره 12، شماره 2 ، تیر 1399، ، صفحه 53-70

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.123120.1983

چکیده
  در مناسبات حکومت‌ها با مردم، مشروعیت از بنیان‌های اساسی است. حکومت‌ها با توجه به مقتضیات مکانی‌زمانی و ویژگی‌های درون حاکمیتی خود، برای کسب مشروعیت، از مؤلفه‌های مختلف استفاده می‌کنند. هدف حکومت‌ها ...  بیشتر
بررسی و نقد پروژﮤ بازسازی میراث حسن حنفی
بررسی و نقد پروژﮤ بازسازی میراث حسن حنفی

مجید منهاجی؛ محمدحسین مختاری؛ غلامرضا ظریفیان

دوره 12، شماره 2 ، تیر 1399، ، صفحه 105-124

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.124233.2038

چکیده
  میراث و تجدد، چالش‌انگیزترین و شاید حساس‌ترین ﻣﺴﺌﻠﮥ دویست سال گذﺷﺘﮥ جهان اسلام است. دربارﮤ این مسئله، خوانش‌ها و رویکردهای متفاوت و گاه متناقض و افراطی و تفریطی شکل گرفته است. بی‌تردید این مسئله ...  بیشتر
الزامات سیاسی خلفای عصر اول عباسی در توجه به اجتماع علمی
الزامات سیاسی خلفای عصر اول عباسی در توجه به اجتماع علمی

سعید حمیدی؛ محبوب مهدویان

دوره 12، شماره 1 ، فروردین 1399، ، صفحه 41-58

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2020.119687.1844

چکیده
  به علت نقش سازندﮤ اندیشمندان و تنوع کارکردهای آنان در جوامع، بررسی راﺑﻄﮥ بین نهادهای دولتی و طبقات علمی از اهم مطالعات تاریخی محسوب می‌شود. به طور مسلم، بدون آگاهی از نیازمندی‌های سیاسی حکومت‌ها، ...  بیشتر
تعیین محدوده یثرب/مدینه در دوره پیامبر؛ رویکردی انتقادی به مطالعه‌های خاورشناسی
تعیین محدوده یثرب/مدینه در دوره پیامبر؛ رویکردی انتقادی به مطالعه‌های خاورشناسی

مهران اسماعیلی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1398، ، صفحه 35-49

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2018.110763.1414

چکیده
  در ابتدای دوران اسلامی، یثرب از سکونتگاه‌های عمده منطقه حجاز بود. به‌علت مهاجرت پیامبر(ص) به آنجا و شکل‌گیری حکومت پیامبر در آن سرزمین و همچنین نزول بخش درخور توجهی از پیام‌های الهی در یثرب، این سکونتگاه ...  بیشتر
پژوهش تاریخی مولفه‌های گفتمان یهودی
پژوهش تاریخی مولفه‌های گفتمان یهودی

داود رنجبران

دوره 10، شماره 4 ، دی 1397، ، صفحه 39-60

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2018.76315.0

چکیده
  روش روایتگری مستشرقان از تاریخ پیامبر اسلام، از قواعد و ضوابط نانوشته و پذیرفته‌شده‌ای ﺗﺄثیر پذیرفته و با اثرپذیری از تفسیر برخی مستشرقان یهودی شکل گرفته و به مرور زمان، به گفتمانی حاکم تبدیل شده ...  بیشتر
بررسی تطبیقی روش جغرافیایی ابن‌رسته در مقایسه با دیگر جغرافیدانان مکتب عراقی (با تکیه ‌بر منابع جغرافیایی یعقوبی، ابن‌فقیه و ابن‌خرداذبه)
بررسی تطبیقی روش جغرافیایی ابن‌رسته در مقایسه با دیگر جغرافیدانان مکتب عراقی (با تکیه ‌بر منابع جغرافیایی یعقوبی، ابن‌فقیه و ابن‌خرداذبه)

علی اصغر هدایتی؛ صالح پرگاری

دوره 10، شماره 2 ، مرداد 1397، ، صفحه 1-11

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.75982.0

چکیده
  توجه به دانش جغرافیا و گسترش این علم در نزد مسلمانان موجب شد در قرون 4و5قمری/10و11میلادی دو مکتب جغرافیایی به نام‌های عراقی و بلخی شکل گیرد. هرکدام از این دو مکتب در خلق آثار خود اصولی به کار گرفتند. ابن‌رسته ...  بیشتر
تحلیل آماری رفتارشناسی قبایل عرب ساکن حجاز در مقابل دعوت پیامبر اسلام(ص)
تحلیل آماری رفتارشناسی قبایل عرب ساکن حجاز در مقابل دعوت پیامبر اسلام(ص)

اعظم مظاهری؛ سهیلا ترابی فارسانی؛ مصطفی پیرمرادیان

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 229-245

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.104233.1136

چکیده
  با ظهور اسلام در شبه‌جزیرﮤ عربستان ساختار غیرمتمرکز و توسعه‌نیاﻓﺘﮥ آن دچار لغزش شد. نظام اجتماعی و سیاسی حاکم بر آن که بر قبیله مبتنی بود، برای اداﻣﮥ حیات و بقای خود واکنش نشان داد. در این میان برخی ...  بیشتر
مسئولیت یزید در واﻗﻌﮥ کربلا و شهادت امام‌حسین(ع)
مسئولیت یزید در واﻗﻌﮥ کربلا و شهادت امام‌حسین(ع)

عبدالرحیم قنوات؛ مصطفی گوهری فخرآباد

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 33-49

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.76163

چکیده
  موضوع دخالت‌کردن یا دخالت‌نکردن یزید در شهادت امام‌حسین(ع) و پدیدآوردن واﻗﻌﮥ کربلا از همان آغاز، محل اختلاف بود. تبرئه‌جستن یزید از قتل امام(ع) به این اختلاف دامن زد و در طول زمان، بر شدت آن افزوده ...  بیشتر
زمینه‌ها و دلایل به کارگماری و برکناری عماربن‌یاسر از فرمانروایی کوفه
زمینه‌ها و دلایل به کارگماری و برکناری عماربن‌یاسر از فرمانروایی کوفه

مریم سعیدیان جزی

دوره 9، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 51-71

http://dx.doi.org/10.22108/jhr.2017.76530

چکیده
  این پژوهش در پی فهم زمینه‌ها و علت‌های مؤثر در انتخاب امیران کوفه و همچنین برکناری آنها در دوران خلافت عمربن‌خطاب است. برای انجام این پژوهش فرمانروایی یکی از امیران مشهور کوفه، یعنی عماربن‌یاسر، بررسی ...  بیشتر