تأثیر جنگ‌های ایران و بیزانس (603 تا 628 م) در فروپاشی دولت ساسانی

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسنده

دانشگاهخ ارومیه دانشکده ادبیات - گروه تاریخ

چکیده

ایران ساسانی در اوایل سدۀ هفتم م، در اثر جنگ‌های طولانی با امپراتوری بیزانس (603 تا 628 م) و شکست بعدی آن، توان نظامی و دفاعی خود را از دست داد و به بحرانی سیاسی و اقتصادی گرفتار شد. پیش از این، براساس مطالعات سکه‌شناختی، معلوم شده بود که پس از این شکست، تنها در تعدادی از ایالت‌های ایران به نام پادشاهان ساسانی سکه ضرب می‌شد. این گویای آن است که ایالت­های دیگر از کنترل آنان خارج شدند. همچنین، منابع ادبی نشان داده‌اند که سرزمین‌های ساسانیِ عرب‌نشین نیز بعد از شکست ساسانیان از بیزانس، از سلطۀ آن‌ها خارج شدند. در این مقاله، نگارنده نشان داده‌ است که براساس مدارک باستان‌شناختی و سکه‌شناختی، ایالت‌های شمالی دولت ساسانی که صحنۀ اصلی جنگ‌های بیزانسی بود، بیشترین آسیب‌ها را دید و از حدود 623 م، از کنترل دولت ساسانی خارج شد. از دست ‌رفتن این ایالت‌ها بی­شک عامل مهمی در تضعیف دولت ساسانی از نظر نظامی و مالی بوده و در نتیجه، از عوامل شکست آن دولت به دست اعراب مسلمان بود. این عامل همچنین، نقش مهمی داشت در رخنۀ سریع اعراب مسلمان در ایالت‌هایی که مدت‌ها بود از کنترل ساسانیان خارج شده بودند. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effect of the Sasanian-Byzantine Wars (A.D. 603-628) on the Collapse of Sasanian Empire

نویسنده [English]

  • Mehrdad Ghodrat Dizaji
ارومیه - خ صدا و سیما - دانشکده ادبیات - گروه تاریخ
چکیده [English]

Sasanian Empire in the early 7th century AD, due to long years of wars with Byzantine Empire (603-626 AD) and its later defeat, lost its military and defensive strength, and went through a political crisis. Before this time, based on numismatic studies, it was revealed that following this defeat, only some provinces of the empire minted coins in the name of the Sasanian emperors, and it shows that other provinces were out of Sasanian’s control. Furthermore, literary sources have illustrated that Arab regions of the Sasanian Empire, after Sasanian’s defeat from Byzantine were out of Sasanian’s rule. The author, in this article has showed that according to archeological and numismatic evidence, Azerbaijan province which was the scene of Sasanian-Byzantine battlefield, received the most damages, and since about 623 AD was out of Sasanian’s control. The fall of the Sasanian hegemony in the provinces, was undoubtedly an important factor in weakening of Sasanian military and financial power and consequently contributed considerably to its defeat by Arab Muslims. This factor had also a significant role in Arabs’ penetration in the provinces which were out of Sasanian rule

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arab conquests
  • Sasanian-Byzantine wars
  • Sasanian Empire

. ابن ‌بلخی، (1363)، فارسنامه، به کوشش گای لیسترانج و رینولد آلن نیکولسون، تهران: دنیای کتاب.

. ایناسترانتسیف، کانستانتین، (1348)، تحقیقاتی دربارۀ ساسانیان، ترجمۀ کاظم کاظم‌زاده، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

. تقی‌زاده، سیدحسن، (1349)، از پرویز تا چنگیز، تهران: فروغی.

. ثعالبی، ابومنصور، (1368)، تاریخ ثعالبی، ترجمه محمد فضائلی، ج1، تهران: نقره.

. شاپور شهبازی، علیرضا، (1389)، تاریخ ساسانیان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

. کولسنیکف، ا. ی.، (1355)، ایران در آستانه یورش تازیان، ترجمه محمد رفیق یحیایی، تهران: آگاه.

. مسعودی، ابوالحسن علی ‌بن ‌حسین، (1861-1877)، مروج‌الذهب، به کوشش باربیه دو مینارد، پاریس: موسسه آسیایی.

. نامه تنسر، (1354)، به کوشش مجتبی مینوی و محمداسماعیل رضوانی، تهران: خوارزمی.

. یعقوبی، احمد بن ‌ابی ‌یعقوب، (1883)، تاریخ، به کوشش ت. هوتسما، لیدن: بریل.